X
تبلیغات
فضای مجازی

فضای مجازی

نقدفیلم میراث ترون

پست هشتم: نقد و تحلیل فیلم میراث ترون

 

معرفی فیلم:

نام فیلم: میراث ترون، محصول 2010 آمریکا، توسط شرکت والت دیسنی ساخته شده است.

ژانر: اکشن- ماجراجویانه/ علمی- تخیلی/ هیجان انگیز

کارگردان: جوزف کوزینسکی

نویسندگان: آدام هوروویتز، ادوارد کیت سیس

موسیقی: دفت پانک

فروش افتتاحیه :43 میلیون دلار

ناشر: والتدیزنی

تاریخ اکران:17دسامبر2010

زمان فیلم : 127 دقیقه

زبان : انگلیسی

 کاراکترهای اصلی فیلم:

جف بریجز (کوین فلین)، گرت هدلوند (سم فلین)، بیو گرت (جم)، الیویا وایلد (کوارا)،

بروس باکسلایتنر ( ترون و آلن برادلی)

طرح فیلم

این  فیلم، داستان یک مهندس نرم افزار کامپیوتر را با بازی جف بریجز در نقش کوین فلین به تصویر می کشد که به طور ناگهانی ناپدید می شود. بیست سال بعد پسر او از طریق پیامی که یکی از دوستان پدر و از طرف پدرش به او نشان می دهد، تصمیم می گیرد به دنبال پدر برود. سم که بازی او را گرت هد لوند به عهده دارد در جست و جوی پدر وارد کلبه ای می شود که از طریق آن به طرز اعجاب آوری وارد دنیای مجازی می شود -در فیلم گرید نامیده می شود- که توسط پدر او طراحی شده بود. در گرید سم پدر خود را بعد از ماجراهایی ملاقات می کند و پدر برای او تعریف می کند که دنیایی آرمانی که او آرزوی ساختنش را داشت، توسط خیانت همکارانش تبدیل به مکانی پلید شده است و راه خروج از این دنیای مجازی نیز دشوار و در دستان رقیب است. سم به دنبال شنیدن این داستان به همراه پدر و آخرین بازمانده ی نسل ایزومورفیک های ساخت پدر که هنرپیشگی آن را الویا وایلد به عهده دارد، تصمیم می گیرند راه خروجی برای بازگشت به دنیای واقعی پیدا کنند و روند داستان اینگونه ادامه می یابد.

تحلیل وبررسی فیلم

 بعد از 28 سال انتظار نسخه ی دوم فیلم ترون ار کمپانی والت دیزنی اماده ی پخش شد و به صورت سه بعدی در سرتاسر سینماها اکران شد. اگر چه منتقدان این فیلم ان را در حوزه ی تکنولوژی / ماجرایی قرار میدهند اما واقعیت این فیلم اتوپیا سازی و به اصطلاح امت چینی در فضای دیجیتال است .
اهمیت این فیلم تا به حدی است که کمپانی والت دیسنی در این فیلم لوگوی خود را به شکل جهان ترون تغییر داده است.

اولین جمله ای که فلوین در مصاحبه اش عنوان می کنداین است:مرزی دیجیتال برای تغییر شرایط انسان ها .
تقریبا سخنرانی فلوین مارا به یاد سخنرانی بوش پدر راجع به نظم نوین جهانی انداخت چون حرف هایی که فلوین میزند تقریبا در همان راستا زده میشود . در قسمت های بعدی شریک تجاری و دوست پدر سم توسط پیجر خودش پیغامی رابیست سال بعد از گم شدن فلوین میگیرد که به اوگفته شده باید سم به دفتره کار پدرش برودچون پدرش آنجا منتظره است وقتی سم وارد دفتر قدیمی پدرش میشو داز طریق یک دریچه وارد دفتر مخفی پدرش میشود که اینجا زمین شطرنجی است به معنای این است که سم از دنیای ما به دنیایی دیگرانتقال پیدا میکند که ااسم آن ترون است. حرف جالبی که قبل از مبارزات گلادیاتوری سم و بقیه به او گفته میشوداین است که که به او میگویند برنامه و روی آن یک دیسک اجرا میکنند و میگویند هر کاری که انجام دهی روی این دیسک ضبط میشود و اگر آنرااز دست دهی بلافاصله تجزیه میشوی،این قسمت ریشه در پاسخ فیثاغوثی ها در پاسخ به چیستی عالم در فلسفه دارد که میگویند :عالم از اعداد تشکیل شده (0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 )
همان طور که می دانیم اساس اطلاعات کامپیوتر بر اساس اعداد 0 و 1 طرح ریزی شده .
جهان ترون هم به طبع چون دیجیتالی است در واقع همان جهان ترسیم شده در فلسفه است که در پاسخ به چیستی عالم شکل گرفته است. .
به قدری جلوه های ویژه ی این فیلم در مورد تکنولوژی قوی است که گاهی اوقات بیننده تکنولوژی زده میشود. بعد از اینکه سم توسط دختری به اسم کورا  پیش پدرش می روداز همان سکانس اول دیدن فلوین طوری آنرا در فضای روحانی گذاشتند که در همان نگاه اول به معنوی بودن این فرد می شودپی برد جالب است که بارها در فیلم اعلام میشودکه فلوین خدای ترون است ... البته خدایی که توسط مخلوق دیجیتالی خودش کلو از شبکه طرد شده و گوشه نشینی رو انتخاب کرده (در فضای دیجیتالی هم سکولاریزم هست
سر سفره شام پدر سم برایش از بوجود امدن موجوداتی به اسم ایسو میگوید و در توضیحاتش راجع به اون ها عنوان می کند :

الگوریتم های متناظر
فرم جدیدی از زندگی.

اما قسمت اصلی ماجرا و پازل گمشده ی زمین شطرنجی مورد نظر ما با دیالوگ بسیار مهم فلوین کامل میشود:

قرن هاست ما در رویای خدایان ...ارواح و بیگانه ها به سر میبریم ...من اونا رو اینجا پیدا کردم !!!

با توجه به صحبت های خود فلوین که به پسرش گفت ما برای ساختن اتوپیا شبکه راایجاد کردیم میتوانیم بگوییم که اگر شبکه ی ترون همان اتوپیای مورد نطر فیلسوفان غربی است آیاایسو ها در شبکه ی ترون که هدیه فلوین به دنیاست همان جنیانی هستند که دنیای مدرنیته با شیفت کردن به پست مردن و سپس ترانس مدرنیسم و جعل ماورای جعلی به مردم هدیه داده ؟؟؟

در صحنه ای سم پورتال(راه ورود و خروج به شبکه)را نشان میدهد این صحنه که از پشت پنجره بنشینی و اتفاقات راببینی و بسنجی ریشه در نگاه افلاطونی دارد.اینجا سم تصمیم میگیردکه برود و از پورتال عبور کند و شبکه ترون(بخوانید همان دنیای مدرنیته ) رو نابود کند اما با مخالفت پردش روبرو میشود اما توسط کورا به مردی ارجاع داده میشودبه اسم زیوس که در بالای یه برج که شباهت زیادی به ابلسیک دارد زندگی میکند.
همان طورکه میدانیم زیوس خدای خدایان یونان در بالای کوه المپ در حال خوشگذرانی است و جالب این است که زیوس در این فیلم مدیریت یه بار رو راداره و مردم را آنجا با موسیقی و مشروب و روابط نامشروع اغوا میکند .
در قسمت بعدی فیلم سم سوار بر کشتی همراه با پدرش و کورا که معلوم شده یه ایسو (جن) هست به سمت پورتال حرکت میکنند ... اسم سم بر گفته از سام پسر نوح(علیه السلام) که سوار بر کشتی همراه با پدرش نوح(علیه السلام) میرودو فرزندان سام همان یهودی ها هستند که ما  به آنها سامی ها میگوییم. پس این بار منجی یهود به اسم سم در شکل و شمایل یه فرد انگلوساکسون برای نجات دنیای مدرن می آید!
در سکانس پایانی فیلم که سم همراه با ایسو روی پرتال قرار گرفتند اطراف نوری که پرتال تولید میکند به زمین شطرنجی توجه کنید، و جالب اینجاست که وقتی سم همراه با کورا داخل پورتال میشوند و به سمت بالا نگاه میکنند نوری که به سمت بالا میرود به شکل یک شش وجهی که داخل آن میشود یک ستاره ی 6 پر در اورد،  اتوپیای دیجیتالی فلوین نابود میشودتوسط خودش و سم هم نجات پیدا میکند همراه کورا این چه معنی میتواند داشته باشد؟
ازآنجایی که زن در ادبیات سینما هالیوود و تئاتر یونان به معنای سرزمین و عقیده است ... کورا که یک ایسو(جن)ست به همراه سم به دنیای واقعی انتقال پیدا میکند.نکته ی جالب راجع به شخصیت کورا این است که به خورشید علاقه ی خاصی داردکه یقین ما را نسبت به این که کورا یک جن است را افزایش داد .

ازآنجاکه این فیلم ساخت آمریکاست بانمادهای مسیحیی

(انجیلی که درکتابخانه است،پوشش سفیدفلوین، تسبیح دست او) که به کارمی بردمی خواهدنشان دهدکه حتی درجهان دوم نیزمسیحیت است که غالب است.این جهان دارای خدا، پدر، پسروروح القدس است. موجودی طغیان کر ده وازدرگاه خداوندرانده شدوهمواره سعی دراخفال مخلوقات دیگردارد، تمام مخلوقات ممکن است منحرف شوندامارااه بازگشت باز است،تمام مواردی که برشمردم اثبات می کندکه این جهان به موازات جهان واقعی شکل یافته است. نکته قابل تامل دیگرراجع به فضای مجازی دیجیتالیزه شدن کامل فضاست که حتی خواب شخصیت ها نیزدیجیتالی است.یکی ازنقاط قوت فیلم موسیقی متن آن است که خودههدایتگربیننده ومعرف شخصیت های داستان است.

نتیجه گیری:

این فیلم محیط جهان دوم وویژگی های آن رابرای ماترسیم می کند ومی خواهد اثبات کندانسانی که این جهان راایجاد کرد، چگونه خودش مقهورآن می شود، ولی بازدرانتها راه گریزی ازآن میابد، تمامی وقایع جهان واقعی درجهان دوم درحال وقوع است.«بودن یعنی اقامت گزیدن در جهان. ما نه تنها در جهان فیزیکی، که در جهان مجازی بازی ها هم اقامت گزیده ایم. از این رو ما در این جهان هستیم. در واقع ما افتاده در این جهان هستیم و این همان معنای دازاین است»(کوثری، 1389:85).همان دین باهمان نمادها وتفاسیرهمه وهمه حضوردارند.

 

منابع:

۱.کوثری، م. (1389). عصر بازی: بازی های ویدیویی و رایانه ای در جامعه معاصر. تهران: دریچه نو.

۲.دایره المعارف ویکی پدیا،(http://en.wikipedia.org/wiki/Tron:_Legacy)تاریخ دسترسی:۱۲می۲۰۱۲.

۳.سایت نقدفیلم معرفی شده توسط دکترعاملی: www.rottentomatoes.com

+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم اردیبهشت 1391ساعت 21:37  توسط طیبه محسنی خواه  | 

آموزش مجازی

 

مقدمه

در زندگی شهری آموزش و یادگیری جایگاه و اهمیت خاصی دارد، بنا به اقتضای زندگی شهری افراد از سال های اول تولد در فرایند آموزش و یادگیری قرار میگیرند .افزایش مهارت ها و تخصصی شدن امور اهمیت آموزش را دو چندان میکند، لذا آموزش صرفا به تحصیل در مدارس یا تحصیلات عالی محدود نمیشود بلکه افراد برای گذراندن زندگی در شهر ناچار به یادگیری طیف وسیعی از مهارت ها هستند .علاوه بر این یادگیری محدود به دوره ای خاصی ازچرخه ی زندگی نمیشود بلکه شهر نشینان در تمام مراحل زندگی در فرایند آموزش ویادگیری قرار میگیرند. فرایند آموزش در شهرها از  آموزش های غیر رسمی،دوره های کوتاه مدت آموزش مهارت ها و فنون تا آموزش های رسمی در مدارس ونظام آموزش عالی سیستم پیچیده ای را طلب میکند که به اقتضای جایگاه و اهمیتش با همه ی لایه های شهر در ارتباط قرار میگیرد. لذا اهمیت شناخت وبررسی لایه آموزش به عنوان یکی از لایه های بنیادین شهر امری بدیهی است . اولین گام برای مطالعه ی این لایه ارائه  ی تعریف متعارف آن است ضمن آن که تعریف آموزش در فضای مجازی، شناخت ویزگی های آ ن مرور تجربیات آموزش در فضای مجازی و اشاره به خدماتی که این فضا در راستای آموزش ارائه میکند،تصویر روشن تری از آموزش به ما میدهد.(عاملی،1387،ص225)

درلغت نامه ی وبستر(2008) آموزش به تعلیم وتعلم دانش ،فنون ومهارت واخلاقیات اطلاق میشود اما جامعه شناسان تعاریف دیگری از آموزش دارند؛دورکیم آموزش رافرایندی می داند که طی آن نسل بالغ به جامعه پذیر کردن نسلی که هنوز برای حیات اجتماعی نارس است می پردازد .لذا نقش اصلی آموزش آن است که افراد  را متناسب با مقتضیات حیات در نطام اجتماعی بار آورد و برای سازگاری با محیط اجتماعی، آنان را به هنجار ، رسوم وعادات مقتضی مجهز سازد؛ به عبارت دیگر از نظر دور کیم ،آموزش ،وسیله سازماندهی خود فردی و خود اجتماعی ، به صورت یک موجود با انضباط است که میتوان آنرا به تشکل شخصیت و تولد اجتماعی  شخص تعبیر کرد (دور کیم به نقل از خادم ،1383).

منظور آموزش مجازی که از عناصر سازنده  فضای مجازی است ،بهرگیری از صنعت همزمان ارتباط در امر آموزش که با توجه به ظرفیت های مجازی به طور قابل توجه به ظرفیت های فضای مجازی به طور قابل توجهی گسترش یافته است.اجزای اصلی این گونه از آموزش عبارتند از مجتوای آموزشی ،خدمات و زیر ساختارها .منظور ازمحتوای آموزشی منبع و امکاناتی است که توسط ارگان آموزش دهنده در اختیار افراد قرار می کیرد (مانند کتابها،جزوات وآزمایشگاهای مجازی فکارگاههای مجازی،)خدمات به تعاملات میان میان آموزش دهنده وآموزش گیرنده اطلاق می شود که با هدف هدایت و حمایت یاد گیرنده صورت میگیرد .زیر ساختارها نیز همان سیستم های مدیریت محیط آموزشی هستند که به ایجاد ،ذخیره و ارائه دوره های آموزشی و گزارش گیری روند پیشرفت و کارایی یاد گیرنده می پردازد(سازمان آموزش الکترونیک ایرا ن ،1387) .

 

بندر (28:2003) روش های آموزش بر خط را به دودسته تقسیم میکند

1-آموزش غیر همزمان :در این نوع آموزش همه مشارکت کنندگان می توانند به صورت غیر همزمان و بدون هماهنگی زمانی با اساتید وسایر دانشجویان در کلاس شرکت کنند .

2-روش تلفیقی :این روش ترکیبی است از آموزش به صورت حضوری وبه کار گیری ابزارهای بر پایه وب.

مطالعات سرنر آموزش های مجازی را به گونه ای دیگر طبقه بندی می کند

1-گونه ای از آموزشی که در آن تعلیم دهنده بر روند فراگیری فراگیرنده نظارت دارد. به عبارت دیگر معلم یا مربی دریافت کننده باز خورد است اما هیچ گونه مشارکت کلاسی میان کسانی که در فرایند آموزش قرار گرفته اند وجود ندارد

2-آموزش همراه باروابط متقابل که در آن فراگیرندگان ملزم به مشارکت در گفت و گوهای کلاسی بر خط هستند

3-نهایتا نوعی از آموزش که شامل مللاقات های حضوری افراد ومشارکت کلاسی به صورت برخط می شود (عاملی،1387،ص227) .

خدمات مجازی لایه آموزش

اطلاع رسانی

--ارایه مشخصات تحصیلی وکاری اساتید؛

-ارایه ی متن برنامه ی عمل وسیاست های اجرایی درزمینه ی آموزش وپروژه ی آموزشی شهر؛

-ارایه راهبرد وبرنامه های طراحی شده دولت درحوزه ی آموزش؛

-آشنایی کاربران باسیستم های آموزشی اماکن نحصیلی درکلیه مقاطع تحصیلی از پیش دبستانی تاآموزش عالی؛

-ارایه اطلاعاتی راجع به هزینه ی مالی تحصیل درمقاطع گوناگون؛

-اطلاعاتی درموردکمک هزینه های تحصیلی ومعرفی تسهیلات دولتی برای دانش آموزان ودانشجویان؛

-ارایه اطلاعاتی درموردامکانات آموزشی دانش آموزان بین المللی ومهاجران؛

-اطلاعاتی درموردفرصت های آموزشی بزرگسالان ؛

-اقدامات انجام شده درراستای آموزش برای ناتوان جسمی؛

-اطلاع رسانی درمورداستخدام دربخش آموزش؛

-راهنمای دسترسی به منابع تخصصی،فنی،هنری لازم،نرم افزارها،کتب، ،مجلات،مجلات تخصصی وسایر نشریات؛

-ارایه راهنمای آموزشی شامل نحوه ی نگارش مقاله ،نحوه ی نگارش طرح تحقیق،نحوه ی جستجوی منابع علمی؛

-درددسترس قراردادن بانک های اطلاعاتی باحجم وسیعی ازکتب،مقالات،مجلات ونشریات علمی وتخصصی وسایر منابع آموزشی ومحتوای درسی؛

تعامل

-امکان برقراری تعامل میان طرفین آموزش؛

-ایجاد پایگاه های گفتگوی برخط وایجاد امکان ارتباط وتبادل اطلاعات میان اساتید ودانشجویان،امکان پرسش وپاسخ برخط،انجمن های علمی،کنفرانس ها وغیره؛

-امکان گفتگوی برخط میان مربیان وکارآموزان وهنرجویان،کارگاههای برخطآموزش مهارت،تالارهای مباحثه،انجمن هاوغیره؛

پاسخگویی به نیا زهای مطا لعاتی محققان مستقل وخارج ازنظام رسمی علمی وآموزشی وفراهم آوردن گردش اطلاعات علمی ؛

-خدمات مشاوره به متقاضیان برای شرکت دردوره ی آموزشی متناسب بانیاز وحوزه ی علاقه ی فرد؛

-پاسخگویی به پرسشهای هنر آموزان وکلیه ی افرادی که دردوره های آموزشی برخط شرکت می کنند،امکان تبادل آرامیان آنها وفراهم شدن زمینه های خلاقیت؛

-رسیدگی به شکایات کاربران درمورد نحوه ی عملکرد دانشگاه وسایر مراکزآموزشی؛

-پاسخگویی وراهنمایی کاربران درمورد سیستم و عملکردمرکز آموزشی؛

-خدمات مشاوره به دانشجویان وسایر اعضا درزمینه های مختلف ازجمله امورخانوادگی،تحصیلی واجتماعی؛

تراکنش

-بخش اداری برخط که اموراداری ومالی مثل پذیرش دانشجو،ثبت نام وپرداخت ها ازطریق آن انجام می شود؛

-امکان ثبت نام متقاضیان دردورهای مذکوربه صورت برخط ودربرخی مواردامکان شرکت دردوره ها ی آموزشی به صورت رایگان؛

شبیه سازی

 -شبیه سازی فضای کلاس وامکان حضوربرخط درکلاس؛

-شبیه سازی ابزار آموزشی وبه کارگیری آنهابرای آموزش کاربران برخط؛خدمات تلفن همراه؛

-دسترسی به خبرنامه های آموزشی سازمانهای علمی ازطریق تلفن همراه؛

-امکان دسترسی به محتوای آموزشی ازطریق تلفن همراه؛سایر خدمات ؛

-انتشارمقالات دانشجویی فردی وگروهی وپایان نامه ها ودستاوردهای علمی دانشجویان واساتید؛

-انتشاردستاوردهای مهارتی،فنی وهنری افراد؛

-برگزاری دوره های آموزشی کوتاه مدت،میان مد ت وبلند مدت آموزش فنون ومهارتها وتخصص های غیر دانشگاهی؛

-استفاده ازابزارلازم برای آموزش مهارت هایی که صرفا جنبه ی عملی دارندمانند مهارت ها ی مرتبط بافناوری اطلاعات ،پرستاری،موسیقی،آشپزی،آرایشگری،جواهرسازی وتحت پوشش قراردادن همه رشته های دانشگاهی وفنون ومهارت ها ی غیر دانشگاهی که امکان آموزش آنها درفضای مجازی وجود دارد؛

-دردسترس قراردادن محتوای آموزشی لازم برای آمو زش کلیه فنون ومهارتها؛

-ارایه دروس عملی دانشگا هها علاوه بر دروس نظری(امکان مدل سازی) به صورت برخط. .(عاملی،1387،ص234،235،236)

انتقال ارزش های علمی وفضای مجازی

دراین باره که" آیا دانشگاه مجازی رامی توان به عنوان ابزاری برای انتقال ارزش های علمی به کاربرد یاخیر"؟دیدگاههای متفاوتی وجود دارد.ازسویی انتقال ارزش های نامبرده که دقیقاباشیوه ی یادگیری ونحوه یارتباط دانشجوواستاد وهویت فردی وجمعی بستگی دارد،ممکن است دریک فضای مجازی ،به دلیل عدم ارتباط فیزیکی ،گمنامی اعضا وهویت های جعلی ودروغین ،تحقق نیابد ودانشگاه مجازی نتواندیکی ازوظایف اصلی خودراکه رشدتفکر دانشجویان برای ورودبه جامعه است ،انجام دهد به همین دلیل ،گروهی معتقدندکه انتقال این ارزش هاازطریق آموزش مجازی ممکن نیست ؛زیراتجربه ی عمیق یادگیری، که حاوی انتقال ارزش های علمی است ،نیازمند محیط واقعی است که درآن،فعل وانفعال مستقیم بین افرادصورت گیرد.(فتوحی قزوینی وخزاعی، 1378)

درمقابل، طرفداران آموزش مجازی براین باورند که باگنجاندن روش های جدیدتر ،مانند شبیه سازی فضای فیزیکی دانشگاه  وایجاد ارتباط همزمان ،اعضای شرکت کننده درآموزش احساس خواهند کرد که درموقعیت مشترکی بایگدیگر قرار دارند.دانشگاه های فراوانی محیط دانشگاهی خودرابه صورت مدلی سه بعدی طراحی کرده اند ،که شامل محوطه ی دانشگاه  ،کلاس های درس ،سالن های سخنرانی وسمینار می باشد.همزمان باشبیه سازی دانشگاه افراد می توانند بااستفاده ازکنفرانس ویدیویی ،درچند مکان مختلف ،بااستفاده ازصوت وویدیو،بایکدیگر ارتباط طرفینی برقرارکنند واستید دراین ارتباط ،به خوبی قادر به بروز شخصیت تاثیر گذار خودوانتقال ارزش های علمی به دامشجویان خواهند بود(فتوحی قزوینی وخزاعی، 1378).

درشبیه سازی محیط دانشگاه آواترها نمایش بصری اشحاصی هستند که ازارتباطات اینترنتی استفاده می کند.این آواترها غالبا پیش آنکه وسیله ای برای نمایش ظاهری یک فرد باشند،ابزاری برای ساخت هویت فردونشان دادن شخصیت وی می باشند .آواتر ازلحاظ فیزیکی ممکن است به فرد بسیارشبیه ویا متفاوت ازاوباشند.گمنامی دراین محیط فرصت منحصربه فردی راایجاد می کندکه باعث می شود شخص باایجاد نقابی فیزیکی ویااحتماعی ،خودرامتفاوت باهویت واقعی ویاحتی ایده آل نشان دهد.ازاین رو درآموزش نیز،فرایند تغییر شخصیت وجود دارد که کمک میکند تافرد،شخصیت جعلی اصلح ازخود وموقعیت خود رادرجامعه بیابد.این نوع از آموزش ،خود نوعی دگرگونی درهویت به حساب می آید که باکمک نقابی که در آموزش مجازی وجود داردافراد،احساس غنی تری نسبت به هویت خود پیدا می کنندوبدون واهمه ،بانقاط ضعف وقوت خود آشنا می شوند البته فرد باپنهان کردن شخصیت اصل خودومخفی بئدن ازافراددیگر ،دراین دنیای مجازی ،این فرصت راپیدا می کند که امیال ناپسند وشیطان درونش رابه ظهور برساند وآن رادرمعرض قضاوت دیگران قراردهد.درنتیجه ممکن است اخلاق فرد دراین محیط، باطرز رفتار او در محیط واقعی متفاوت باشدوقوانین اخلاقی رازیر پا بگذارد .این میزان آزادی در کلاس های درس ،به ویژه دریک کشور اسلامی ،به دلیل مشکلات زیادی که ایجاد می کند،قابل پذیرش نیست .برای استفاده ازاین محیط ها می توان دستورالعمل هایی راوضع کرد که درزیر به بعضی از آنها اشاره می شود :

-ارتباط بین آواترها براساس حدود شرعی

-طرزپوشش آواتر ها برمبنای پوشش اسلامی

-رعایت اداب معاشرت درکلاس،نظیر:

1.وقت شناسی(ورود به موقع وشرکت تاانتهای کلاس)

2.رعایت تقدم درمباحثات

3.احترام به استاد وهم شاگردیها (فتوحی قزوینی وخزاعی، 1378).

انتقال ارزش های علمی وآزادی

بابه کارگیری ضوابط صحیح درشکل گیری هویت مجازی،فضایی واقعی از یک دانشگاه ،درذهن دانشجویان نقش می بندد.محیطی که درآن به دلیل عدم توجه به رنگ،نژاد،جنسیت،موقعیت اجتماعی وسن از تعصب وپیش داوری پرهیز می شود.دانشگاه مجازی باعرضه کردن انتخاب های بیشتروبادردسترس قراردادن آموزش دانشگاهی ،آزادی علمی رابرای دانشجویانی که نمی توانستند دردانشگاه سنتی شرکت کنند،افزایش داده است وبه طورکلی ،استفاده از اینترنت به عنوان رسانه ی آموزشی،به دلیل افزایش فرصت های مکاتبات علمی ،بازیابی اطلاعات وآموزش ،آزادی اطلاعات راافزایش می دهد. مرادازآزادی علمی،آزادی تفکر دردنیای علمی وبه معنای پی گیری دانش به وسیله ی محققین ودانشجویان می باشد.به تعبیری دیگر آزادی علمی ،آزادی تحقیق،آموزش ویادگیری است .بااین حال،به اعتقاد برخی ازپژوهشگران،آزادی علمی دردانشگاه های مجازی وبه طورگسترده ترآموزش ازطریق اینترنت وکامپیوتر،بادوچالش عمده ی محدود یت درگزینش اطلاعای وآزادی بیان ومحدودیت هایی درارایه ی دروس وشیوه های تدریس روبروست(فتوحی قزوینی وخزاعی، 1378).

چالش اول دراکثر مواقع،براثر فشارسازمانی برای جهت دهی وشکل دهی نحوه ی ارایه اطلاعات ،استراق سمع سخنان اساتیدودانشجویان وقراردادن فیلتر برروی ترافیک اینترنتی،که به طورغیرعمد باعث فیلتر محتویات مفید نیز می شودفبه وجود می آید.

جاسوسی دراین فضا ساده تر است وغالبا سخنانی که ردوبدل می شوندواعمالی که انجام می شوند،ضبط می شوندتابعدابتوان آنها رادقیقابررسی کردیاحتی کپی آنها راتوزیع نمود.برای کمرنگ کردن این مسیله ،استفاده ازوبلاگ وویکی،مخصوصا برای انجام کارهای گروهی ومباحثه ای،می تواند موثر واقع گردد.بلاگ ها روشی دموکراتیک درشرکت دادن دانشجویان درامر تحصیل هستند.افرادی که دارای بلاگ هستند، درمقابل نظریاتشان، بابازخوردهای افراد دیگر مواجه می شوندودرطول زمان،برروی مطلب نوشته شده بیشترتمرکز نموده وآنهاراتصحیح می کننند.عمق ووسعت دانشی که دانشجوین از نوشتن دربلاگ هایشان به دست می آورند،زیاداست.ازطرف دیگرویکی ها درآموزش ،وسیله هی ایده آل برای تحقق آزادی علمی  وآزادی تحقیق هستند.قابلیت ویکی دانشجویان واساتید را تشویق می کند که بدون بیم ازتاد یب یاسانسور،ازیکدیگر بهره ی علمی ببرند وهرشخص بااستقلال کامل ،قسمتی ازمطلب کلی رابسازدوکاربران، به صورت فعال دربه وجود آمدن دانش وبیان عقایدخودسهیم باشند.بااین حال، برخی عادات رفتاری دراین شیوه ی انتقال دانش،کیفیت وصحت بلاگ ها وویکی ها رادرامر آموزش زیر سوال می برد:

1)معمولا درقسمت مرجع،بدون ذکر مشخصات نویسندگان،زمان ،مکان وچگونگی چاپ نوشته های آنها ،فقط آدرس اینترنتی منابع ذکر می شوندکه اینت امرمشکل بزرگی برای یک خواننده ی علمی به شمارمی آید .علاوه براین ذکر منبع اصلی درصفحات ویکی کار سختی است،زیرا ممکن یک صفحه چندین باربه وسیله ی افراد مختلف تغیییر کند که این امرباعث میشودتا مقاله مورداستفاده باویرایش اول آنها بسیار متفاوت گرددودرنتیجه شاید دیگرنتوان به همان منبع اشاره کرد.

2)آزادی ذاتی ویکی وفقدان کنترل برمحتویات(که درواقع یکی ازمهم ترین نقاط قوتش به حساب می آید)،آن رابه آسانی دستخوش خرابکاری وتغییر نادرست درمحتویات می کند که کیفیت علمی کار رابسیارپایین می آورد.

دراین محیط مشترک وبی،به راحتی محتویاتی که ازحقوق مالکیت برخوردارند،می توانند بدون اجازه ازصاحبا نشان،مورداستفاده قرار گرفته ومطالب درست،ازروی بی خبری وضعف علمی ،به وسله افرادپاک ویا اطلاعاتی نامناسب به جای آنها قرار داده وشود .

درجامعه ی علمی تمامی اندیشه های نوو اظهارات بدیعی که اثری رامنحصر به فردوباارزش می سازد،به صاحب اثر اختصاص داشته واین حق مالکیت،حق کنترل نسخه برداری وسایر کاربرد ها ازآثار خلاقانه را برای صاحب اثر حفظ می کند.استید باید درابتدای کاردرمورد نکاتی مانند:محدوده ی انتظاراتشان،دستورالعمل های انجام تکالیف ،طریقه ی استفاده از کارهای دیگران ،روش نوشتن یک تحقیق علمی،زمان دقیق ارزشیابی ،اهمیت صداقت علمی واحترام به دیگران ،توضیحات لازم رابه دانشجویان بدهند.

ویکی ها ووبلاگ ها دارای قابلیت های نظارتی برای اساتید می باشند.درمحیط های باز اینترنتی ،که عموم مردم قادر به دسترسی به بلاگ یا ویکی هستند،می توان دستورالعمل های زیر رابه کار برد:

نظاره کردن برارسالات   .1

حذف یارجوع به ویرایش قبلی درمواقع ضروری..2

قراردادن تنظیم فقط خواندنی برای جلوگیری ازتغییر در محتویات مهم .3

کنتر ل اشخاصی که مطلب پست می کنند .4

مسدودکردن بعضی آدرس های اینترنتی و برخی مزاحمان ..5

چالش دوم درانتقال آزاد ارزش های علمی ،نامناسب بودن آموزش مجازی برای تدریس رشته هایی است که دارای کار عملی یاآزمایشگاه می باشند. آزمایشگاه های دور دست ،بابه کار گیری دوربین ها وفناوری های کنترلی پیشرفته ،ازطرق اینترنت ، امکان استفاه ازابزارهای فیزیکی رابرای دانشجویان قراهم می کنند.یادگیری فعال ازطریق آزمایشگاه های مجازی،که ادغامی ازدنیای واقعی در فضای مجازی به شمارمی آیند ،برای فراگیران از راه دور ،بسیا رباارزش است ؛زیرا به آنها امکان استفاده نامحدود ازآزمایشگاه ها رابدون نیاز به سفر کردن می دهد(فتوحی قزوینی وخزاعی، 1378).

این آزمایشگاه هاازاموال دانشگاه به حساب می آیند وممکن است حاوی اطلاعات حساس واختراعات جدیدی باشند که فقط به دانشجویان واساتید خاصی مجوز دسترسی به آنها داده شده باشد.افرادی که معمولا هکر نامیده می شوند ،ممکن است باسوءنیت ،به این محیط ها نفوذ کنندوبه دزدی وجاسوسی بپردازند.کار اصلی آنهااستفاده از رخنه در امنیت شبکه است .به عبارتی ،هرشبکه اینترنتی وهرسیستم کامپیوتری ،دردرون خود دارای ضعف هایی است که هکر ها ونفوذ گران باتوسل بدان،به سروردانشگاه مجازی دست می یابند.بهترین راه مقابله باهکرها،بال بردن امنیت سیستم های کامپیوتری است.اینت کارممکن است باتهیه ی سیستم های نرم افزاری وسخت افزاری انجام شود ،اما هیچ گاه نباید جهت حفظ امنیت،ب روش خاصی اکتفانمود ،بلکه باید نسخه ی جدیدهرنرم افزار تهیه گردد.علاوه براین ،لازم است دسترسی دانشجویان واسایتد به اطلاعات ،کنترل شود ،تنها کاربران واجد شرایط ،مجازبه وصل شدن به شبکه باشند واستفاده کاربان مهمان (کاربرغیرعضو)درحدامکان محدود شود.

ازطرف دیگر،متخصصان آموزشی ازباز یهای جدییا همان بازیهای آموزشی،به عنوان بهترین وکاملترن شیوه ی آموزش علمی،نام برده اند که باطراحی درست،تاثیر فراوانی برانتقال مفاهیم آموزشی به دانشجویان نسل جدید خواهد داشنت.البته رعاتی نکات اخلاقی،درطراحی بازیهای آموزشی بسیار مهم است.برای نمونه،خشونت دربازیهای رایانه ای ،به موضوع اصلی این صنعت تبدیل شده است واین بازیها محیط ایده آلی برای آموزش خشونت هستند؛زیرا کاربران مجبور می شوند درآن جانقش های خشونت آمیز راایفا کنند.درواقع، روندهای جاری به گونه ای است که کاربان به عنان آدم هایی بد،تلقی شده ونقش جناریتکاران خیالی رابازی می کنندوبه ازای خشونت نسبت به دیگران،امتیلز می گیرند.بازیهای رایانه ای این امکان رابه بازیگرمی دهند تا رفتارهای خشن تر ونارحت کند ترراانتخاب کند.البته مسائلی نظیر تبلیغ فرهنگ برهنگی،نمایش صحنه های غیر مجازاخلاقی،اصراربرانجام خطا وگناه،ازبین بردن قبح گناهان،ارائه ی نمادها ی غیر اخلاقی واسوه سازی از شخصیت های غیر اخلاقی رانیزمی توان دربیشتربازیهای موجود یافت.تاکید مجریان بازیها ی کامپیوتری کشور،برساخت بازی هایی است که فرهنگ اسلامی-ایرانی رادرنظر بگیرند.این شیوه برای بازیهای آموزشی ازراه دور،که درآن نقش کنترلی استاد ودانشگاه کمرنگ تراست،می تواند بسیار مفید واقع گردد(فتوحی قزوینی وخزاعی، 1378).

مساوات ونابرابری دردانشگاه های مجازی

اصل مساوات وعدالت اجتماعی که جزو ارزشهای اولیه اخلاقی ووظایف آموزش عالی می باشد، درباره ی دانشگاه ها ی مجازی هم قابل تعمیم است.مساوت برای دانشجویان آموزش عالی شامل: «مساوات دردسترسی به امکانات،مساوات دررفتار ومساوات درنتیجه وپاداش است».دراین رابطه،پرسش اصلی این است که دانشگاه های مجازی،چه فرصت ها یا چالش هایی رابرای دانشجویان دردسترسی یکسان به سیستم آموزشی به وجود می آورند؟

آموزش ازراه دور وبه صورت کلی ترتکیه فراوان  برروی آموزش ازطریق کامپیوتر، ممکن است سبب نابرابری های جدیدی برای افرادی باوضعیت مالی یاجسمانی ضعیف گردد.عدم دسترسی این افراد به کامپیوتر واینترنت ویادرصورت دسترسی،پایین بودن کیفیت سخت افزاری ونرم افزاری،کم تجربگی آنها یاحتی ناراحتی آنها ازاستفاده ازفناوری کامپیوتر،ازجمله مشکلاتی است که گاه باعث عدم شرکت این گونه افراد دردانشگاه های مجازی می شود.

یادگیری سیار دراکثرکشورها،ابزارمناسبی برای برطرف کردن این نوع نابرابری ها وتقسیم دیجیتا لی می باشد.این آموزش ازطریق وسایل قابل حمل مثل: تلفن همراه صورت می گیرد ودرآن،ازقابلیت های پیامک متنی وتصویری، وب سیار، دوربین تلفن همراه، سیستم مسیر یاب جهانی،بلوتوث وبازیهای سیار استفاده می شود .

علیرغم مزایای فراوان،آموزش سیار درازبین بردن شکاف دیجیتالی،مشکلات اخلاقی جدیدی راایجاد کرده است.دریادگیری سیار،افراد تلفن همراه خود راوسیله ای شخصی می دانند واطلاعات زیادی رادرآن ذخیره می کنند.مذاکراتی که ازطریق این وسایل صورت می گیرند گاه دانشجویااستاد رامجبوربه فاش کردن اطلاعات شخصی می کنند.این اطلاعات به نوبه ی خود، براثربی توجهی مسوولین آموزشی، برروی کامپیوترهای عمومی یاپایگاه های قابل دسترسی برای عموم، مانندصفحات وب دانشگاه، تابلو اعلانات وموتورهای جستجوقرارمی گیرندوبدین ترتیب،احتمال دسترسی فردثالث به آنها آ سان ترشده وحریم شخصی دانشجوواستادرامورد تجاوزقرارمی دهند. دراین نوع یادگیری،پتانسیل به خطرافتادن اطلاعات مکانی نیزافزایش می یابد. درآموزش سیار،محیط های یادگیری برمبنای آگاهی ازمحیط فیزیکی به وجودآمده است که برای فرستادن اطلاعات مکانی به استادودانشجوبه کارمی روند. داده های مکانی ازطریق وسایلی، مانندسیستم مکان یاب جهانی،قابل جمع آوری هستند. تلفن همراه،سیگنالی رابه ماهواره تحت پوشش خودارسال می کندوطول وعرض جغرافیایی فرد، به تلفن همراه درزمین ارسال می شودکه ازطریق اینترنت سیاریاپیامک کوتاه دراختیاردیگران قرارمی گیرد.اگراین اطلاعات دراختیلرافرادثا لث قراربگیرد، به راحتی فعالبت های مختلف،خصوصیات ونوع زندگی افراددرگیردریادگیری راتجزیه وتحلیل می کنندوحتی امکان به خطرافتادن جان دانشجوواستادنیزوجوددارد.ازاین رودرآموزش سیار، گرفتن رضایت کتبی دانشجو، نسبت به میزان جمع آوری اطلاعات شخصی وهم چنین تصدیق صحت آنها لازم است. بیش ازهرچیزبایدهدف جمع آوری ازطلاعات سیاست های دانشگاه دررابطه باچگونگی اداره اطلاعات شخصی(که معمولابرروی سایت دانشگاه قرارمی گیرند)ومیزان دسترسی آنهابرای عموم مشخص باشد. به دلیل مشکلات بی شماری که ممکن است دراین زمینه رخ می دهد بهتراست سیستم ارتباطی ازپوشیدگی بیشتری برخوردارباشدوامنیت اطلاعات دانشجو، بااستفاده ازروش های تعییین اعتبارورمزگذاری تضمین شودتامحیطی آسوده تربرای دسترسی های سیارفراهم گردد.مسأ له دیگری که حریم شخصی دانشجوواستادرادراین طریقه یادگیری به خطرمی اندازد، افزایش ارتباط دانشجو-استادودردسترسی بودن دایمی آنهاست. این امرازآن جهت که هیچ دانشجویی نمی تواندعدم دسترسی به فناوری مناسب رادلیل غیب خوددرجلسات درسی مطرح کند، مثبت است. امادرعین حال دردسترس بودن دایمی،ممکن است باعث ارتباطات ومزاحمت های بیش ازحدی شودکه عملانسبت به حقوق شخصی

دانشجو-استادنوعی بی احترامی به شمارمی آید. ازاین رو، لازم است دراین نوع آموزش ها، میزان دسترسی طرفین کاملامشخص وارتباطات علمی، حتی المقدوردرزمان های اداری صورت گیرد.

امروزه تلفن های همراه اکثرادارای دوربین وضبط صوت دیجیتالی می باشندکه درآموزش سیار، دانشجویان برای انجام بعضی تکالف علمی، بایدبه ضبط وقایعی که درپیرامون آنهارخ می دهد، بپرادازند سپس آنها رادریک وبلاگ چاپ کنند. این روش یادگیری، امکان ثبت ویدیووصدای افرادجامعه رابه طورناخواسته یامخفیانه افزایش می دهدوحریم شخصی آنها رابه خطرمی اندازد.دانشجوبایددرابتدای آموزش، درباره استفاده صحیح ازاین امکانات، توجیه شو(فتوحی قزوینی وخزاعی، 1378).


نتیجه گیری

تردیدی نیست که آموزش عالی، باورود به دنیای مجازی، کمک شایانی درانتقال دانش وگسترش اطلاعات کرده است. دانشگاه های مجازی بابهره گیری ازتکنولوژی اطلاعات، توانسته اندامکان آموزش سریع تروبیشتری رابرای طیف گسترده تری ازدانشجویان فراهم کنند. دراین نوع آ موزش، بااستفاده ازفضاهای شبیه سازی شده ، بازیها ی آموزشی .کنفرانس ویدیویی می توان دانشجورادرفضایی غوطه ورکردکه بااشتیاق وانگیزه، مطالب علمی رافرابگیرد ودرحین فرایندیادگیری، هیچگاه خودراگسسته ودورازمحیط احساس نکند.تدریس وآموزش ازطریق این ابزارجدید، جامعه آموزشی راباتجربیاتی مواجه کرده است که اساتیدوشاگردان درآموزش چهره به چهره مشاهده نکرده بودند. تغییراتی شگرفی که درچند دهه اخیردردنیای آموزش مجازی ونوع ارتباطات الکترونیکی رخ داده درنهایت، دانشگاه های مجازی رابامسایلی دررابطه بارشدشخصیت وانسان سازی ومشکلات اخلاقی مثل نقص حق مالکیت خصوصی، تقلب دیجیتالی، بی صداقتی علمی ومسایل اجتماعی مواجه کرده است.درنتیجه علاوه برآنکه موسسات واساتیدبایدتلاش کنندتارعایت ارزش های اخلاقی درآموزش مجازی راتعلیم دهندلازم است برخی سازمان ها قوانینی راوضع کنند که رعایت آنها درفضای سایبروکلاس، ضروری  باشد.بهترین راه برای فایق آمدن برمشکلات اخلاقی وپیشگیری ازرشدوپیشرفت آنها، ارزیابی عملکرددانشگاه های مجازی، براساس ارزش های مطرح درآموزش عالی است.دراین ارزیابی، متخصصان این حرفه وفیلسوفان اخلاق بایدباتوجه به حقایق امور، آگاهی ازنظریات واصول اخلاقی وتوانایی استدلال اخلاقی، مشرکا، به تحلیل وارزیابی وضعیت فعلی آموزش مجازی بپردازند. ارایه راه حل هایی برای رفع مشکلات اخلاقی مرتبط بااین فضا،که مدیران وکابران اجرایی باآن مواجهند نیز،برعهده هردوگروه ازمتخصصان وفیلسوفان می باشد.به نظر می رسددووظیفه ی فوق، یعنی ارزیابی اخلاقی وتصمیم گیری صحیح درزمان برخوردبامشکل وارایه ی راه حل، که معمولاازوظایف

 اخلاق کاربردی شناخته می شوند، هردو، دراین موردکاملاصدق می کنند. فیلسوفان واخلاق پژوهان درفرایندتصمیم گیری به اصول گوناگونی ماننداصل سودرسانی، رعایت حقوق دیگران، اصل خودمختاری، عدالت، اصل پرورش ملکات وفضایل و...تمسک می کنند. هرکدام ازاین اصول ممکن است درمواردگوناگون، کاربردهای متفاوتی داشته باشدوبعضی، دربرخی موارد مفیدتر

وکارآمدترباشند.دراین مقاله، برای حل مشکلات جدیددرآموزش مجازی، به طورکلی، 3رویکردبرای کاهش ناهنجاری های اخلاقی درفضای مجازی پیشنهاد می شود:

1.رویکردمبتنی برفضیلت، یعنی دانش آموزان راآموزش اخلاقی دهیم وسعی کنیم فضایل اخلاقی رادرآنها پرورش دهیم .

2.شیوه ی ممانعت وجلوگیری، ازطریق تلاش برای توسعه مهارت هایی که فرصت دانش آموزان رابرای اعمال خلاف اخلاق کاهش دهد.

3.اریه راه هایی برای توسعه تکنولوژیهای جدید، جهت پیشگیری ازتخلفات وممانعت ازرواج رفتارهای غیراخلاقی .

درنهایت، به رغم مفیدبودن راهکارهای جدیدعلمی، تازمانی که ارزش های اخلاقی رواج پیدانکنند،همیشه امکان استفاه نادرست ازدستاوردهای علم وتکنولوژی وجود خواهد داشت .اگردانشگاه مجازی نتواند فضای مناسب وسالمی رابرای انتقال وترویج ارزش ها ی علمی، اخلاقی وفرهنگی تامین کند، به کمک شیوه های صحیح یادگیری وبرقراری ارتباطات سالم واخلاقی، شرایط رشدتفکرخلاق رافراهم کندوبه طورکلی، مطابق وظایف نعریف شده برای آموزش عالی، که هدف آ ن پرورش دانشجویانی آگاه، توانمند، متخلق ودارای سلامت روحی ومعنوی است، عمل نکند، درآینده قبول صلاحیت ایت دانشگاه، ازلحاظ اخلاقی زیرسوال خواهدرفت.

درمجموع، دانشگاه مجازی به عنوان ابزاری مفید، ازپتانسیل های بالایی برای آموزش ازراه دوربرخورداراست. امابه دلیل پویایی فناوری ازطلاعات ووابستگی آموزش مجازی به آن، دانشگاه مجازی راهی طولانی برای ادغام ارزشهای نهفته درروابط چهره به چهره درپیش رودارد. ازاین رولازم است محققین باتوجه بیشتری درباره این دانشگاه ها وراه های رشدآنها بیندیشند.

منابع

عاملی،س.(1387)..مطالعات شهر مجازی تهران .تهران:نشر آوای قلم

فتوحی قزوینی،ف. خزاعی، ز. (1378).فصلنامه ی اخلاق درعلوم وفناوری.سال سوم، شماره ها ی1و2

 

+ نوشته شده در  جمعه هشتم اردیبهشت 1391ساعت 13:27  توسط طیبه محسنی خواه  | 

جهانی شدن وغیرمرکزی بودن

پست پنجم 
جهانی شدن وغیرمرکزی بودن
مقدمه:

صنعت همزمان جهانی ارتباطات به عنوان سخت افزار جهانی شدن، همراه بانرم افزار جهانی شدن که برخاسته ازنگاه جهان گرایانه ی هزاره ای وفلسفه ها ونظریه های بزر گ جهانی ونگاه جهان گرایانه دینی است، فضای به هم پیوسته ای به وجود آورده است که ارتباطات ازراه دورراتسریع وتشدید نموده ودرپرتوآن مفهوم جهانی شدن وآغاز جهان های جدید معنا پیدا کرده است.(عاملی،1383)

 

هیچ اتفاق نظری بین دانشمندان در مورد تعریف دقیق این واژه وجود ندارد . برخی به تبیین این مفهوم در چارچوب کلی تحولات فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و زیست محیطی پرداخته اند، در حالی که جمعی دیگر کوشیده اند جهانی شدن را به عنوان مفهومی صرفا اقتصادی تعریف کنند. به عبارت دیگر می توان تعاریف ارائه شده را به دو دسته کلی تقسیم نمود، که در یک دسته، جهانی شدن به معنای عام آن تعریف شده ودسته ی دیگر تنها به جهانی شدن در یک بُعد اشاره دارند. از نظر گیدنز :جهانی شدن تشدید روابط اجتماعی در سراسر جهان است که مکان های دور از هم را چنان به هم مرتبط می سازد که رخدادهای هر محل، زاده حوادثی است که کیلومترها دورتر به وقوع میپیوندد. در حالی که ساتکلیف و گلین، علاوه بر گسترش سرمایه داری، جهانی شدن را با «به هم پیوستگی بیشتر اقتصادها» مشخص می کنند(مالک ، 1382،صص25و26)

 

اگر چه تعاریف متعددی از این فرایند شده، اما میتوان تعریف مربوط به کمیته بین المللی در سال 1995راکه دربرگیرنده تمامی تعاریف است به عنوان تعریف جامع ذکر نمود: «جهانی شدن عبارت است از درهم آمیزی اقتصاد، جامعه شناسی، سیاست، فرهنگ و رفتارها از طریق نفی مرزها و حذف پیوستگی های ملی و اقدام های دولتی (مرقاتی،1382، ص 71)

آلبروبراین باوراست که، درتاریخ جامعه شناسی مرحله متمایزرامی توان یافت که آخرین آنها باجهانی شدن ملازمت دارد:عام گرایی، جامعه شناسیهای ملی،بین المللی گرایی، بومی گرایی وجهانی شدن.باتاکید بردوره بندی آلبرو می توان گفت که جامع شناسی معاصر،بدون لحاظ جهانی شدن، مطالعه ی دقیقی ازنهادهای جامعه ی معاصررانمی تواند ارائه کند. درواقع نگاه جهان گرایانه ودزعین حال محلی گرایانه، لازمه ی هرنوع تحلیل نهادهای جامعه ی معاصر است وجامعه جدیدازحالت بسته بودن، جغرافیا داشتن، بومی ومحلی بودن خارج شده است وبه نوعی، عوامل ملی وفراملی درتعامل گسترده بایکدیگر قرارگرفته اند.بااین نگاه جهانی شدن، عامل انتقال جدید جامعه درقلمروفرهنگ، سیاست واقتصاد محسوب می شود که درمقایسه باکل تاریخ گذشته، تمایزهای اساسی رابه وجود آورده است.یکی ازمهمترین این تمایزها، ظهور«صنعت ارتباطات جهانی»است که منشاتحولات عظیمی درجهان معاصر شده است وجامعه معاصرراازهمه ی گذشته تاریخ متمایز کرده است. این دور دوره ای است که ازآن باتعابیر مختلفی همچون:عصر فضا، عصرالکترونیک، عصر اتم،عصرانفجاراطلاعات و.....ویابه تعبیر مک لوهان«دهکده جهانی»یادمی شود. (عاملی،1383)

در کنار واژه «جهانی شدن» ، واژه های نسبتا مترادف دیگری نیز وجود دارند که روشن ساختنِ نسبت و تفاوت آن ها با واژه «جهانی شدن » بی فایده نخواهد بود. واژه «جهانی کردن » یا «جهانی سازی» ، گرچه به فرایندهای وابستگی و همگونی جهانی معطوف است، اما بر این دلالت دارد که قصد، برنامه و آگاهی معینی پشت این فرایندها نهفته است. به بیان دیگر، «جهانی سازی» در برگیرنده این معنا و مفهوم است که نیروهایی توانمند در قالب دولت ملت و یا شرکت چندملیتی، در راستای علایق و منافع خود به کار همگون و یکدست سازی جهان پرداخته اند و به همین دلیل باید سخن از جهانی سازی گفت نه از جهانی شدن. ولی واژه جهانی شدن متضمن این معناست که بسیاری از نیروهای جهانی ساز و همگونی آفرین، غیر شخصی و فراتر از کنترل و قصد هر فرد یا گروهی از افراد هستند.(گل محمدی، 1383)

 

باتامل درجهان عملی ویاجهان واقعی،سه جهانی شدن متمایزرامی توان ازهم متمایز کرد:

1.جهانی شدن اولیه:مربوط به ظهورامپراتوری های بزرگ باسیطره جهانی وهم چنین ظهورادیان بزرگ الهی مثل مسیحیت واسلام است که نوعی یکسان سازی رادرحوزه های حکومتی به وجودآوردند،مفهوم تاثیرات فراملی وفرامنطقه ای درآن زمان معنا پیدا کرد،اما این اثرگذاری بسیارکند وزمان بربوده است (عاملی، 1383،ص6).

2.جهانی شدن مدرن: مرحله وفازدوم اثرگذاری و حضور پدیده­های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی است که به تحولات ابزاری و فکری دوره­ی مدرنیته بازمی­گردد. در این دوره، چرخه اثرگذاری در جهان، متکی بر صنعت مکانیکی و الکترونیکی بوده است، ولی در عین حال، سرعت تعاملات بین‏المللی در سطح جهانی به کندی صورت می‏گرفته است.انقلاب صنعتی، طی دوقرن بعد ازتولد خود درسواحل اروپای غربی،توانست به بیشترنقاط جهان گسترش یابد (عاملی، 1383،ص7).

3.جهانی شدن ارتباطات:درواقع همه تئوریها ومباحث معاصر جهانی شدن ناظربرآن است،معلول ظهورصنعت جهانی ارتباطات است وبه عنوان یک روند ارتباطی،که موجب ارتباطات همزمان وظهورفضای واحد ارتباطی شده است،پدیده ای نو محسوب می شود واز3خصیصه ی«فراملی بودن»، «فراگیربودن»و«پیوستگی»برخورداراست (عاملی، 1383،ص8).


عصر جهانی شدن ارتباطات دارای تفاوت هایی بااعصار دیگر است، ازتفاوت هایی که می توان موردتاکید قراردادکه به روند گردش اطلاعات بازمی گرددموارد زیر هستند:

1- ماهیت غیر تحمیلی و غیر نظامی بودن گردش اطلاعات: غیر تحمیلی بودن پیام درعصر ارتباطات،مولفه ای است که ضریب اثرگذاری وپذیرش اطلاعات رابرای کنشگران اجتماعی تسهیل می کند. درواقع اطلاعات از طریق رسانه­های متنوع جهانی عرضه می­شود و دسترسی به این اطلاعات بسیار ارزان است و مصرف کننده است که باید اقدام به مصرف بکند. خود این فضای آزاد، که در عین حال نوعی جبر پنهان درعمق آن وجود دارد، مصرف را دلپذیرترمی­کند.درواقع شیوه ی اثرگذاری دردوره ی معاصر به گونه ای است که مصرف کننده کمتر احساس تحمیل وتحقیر می کند (عاملی،1383،ص13). 

2- چندرسانه­ای شدن ارسال اطلاعات: امروزه یک مطلب واحد کل فضای رسانه­ای را تسخیر می­کند و به صورت همزمان و با اشکال متفاوت به پیام گیران ارسال می­شود. .تبدیل متن به صدا وبالعکس ویا مصورکردن ومستند ساختن متن باعکس وفیلم، روندی است که بسیار سریع صورت می گیرد،لذاوجه اشتراک تولیدات رسانه ای دربسیاری اززمینه هازیاد است وفقط بااندک تغییری می توان امکان رسانه ای دیگررابرای مخاطبان فراهم آورد(عاملی،1383،ص13). 

3- شبکه­ای شدن اطلاعات در سطح جهان:مولفه مهم دیگر،شبکه ای شدن منابع اطلاعاتی درزمینه ی پیام های خاص است. هم صدایی موجب نهادسازی پیام و بالابردن ضریب احتمال پذیرش پیام در مخاطب می­شود.وقتی ارتباط شبکه ی داخلی یک سازمان رسانه ای مرتبط می شود به منابع شبکه ای خارج ازسازمان خود،یک پیام واحد به صورت مکررودرقالب های متفاوت به مخاطب اعلام می شود.درچنین شرایطی، ضریب اثرگذاری پیام برمخاطبان تقویت می شود.سرعت دسترسی مجموعه­های دورافتاده جهان در اروپا و آمریکا و سایر کشورهای پیشرفته صنعتی، این پیوند شبکه­ای را سازمان و سامان بخشیده است.امکان ارتباط همزمان معنای جدیدی ازکارشبکه ای رابه وجودآورده است که فردخود رادرمیان جمعیت انبوهی ازکاربران می بیند (عاملی، 1383،ص14).

4.پنهان بودن چهره­ی سیاست نیز بعد دیگر تعامل گردش اطلاعات در دوره­ی جهانی شدن است: شکل سیاسی و سلطه­آمیز بودن روند توسعه مدرنیسم در گذشته و روند غیر سیاسی و اساسا بی مکانی سیاسی و مشخص نبودن چهره­ی آشکار پایگاه قدرت در روند گردش اطلاعات در دو دهه­ی اخیر نقطه­ی مهم افتراق دوره­ی جهانی شدن با دوره­ی گذشته است (عاملی، 1383،صص14و15).

 

 غیرمرکزی بودن

6خصیصه برای فضای مجازی ذکرکرده اند:حافظه مجازی، دیجیتالی بودن، تعاملی بودن، هایپرتکست بودن، واقعیت مجازی بودن، غیرمرکزی بودن.

ازبین این6 خصیصه تنها دیجیتالی بودن است که جزو خصایص ذاتی فضای مجازی است.

حافظه مجازی :در واقع آرشیو شدن اطلاعات با ماهیت ماده ای است که امکان تراکم اطلاعات زیاد را فراهم می کند. حافظه ی انسان محدوداست اما فضای مجازی باداشتن این ظرفیت می تواند اطلاعات زیادی رادرخودنگاه دارد،که به صورت همزمان وباسرعت خارق العاده دسترسی به این حافظه برای همگان ممکن است(عاملی،1391).

دیجیتالی بودن:به معنای تغییراشیابه داده است. اینترنت مبتنی بر اعداد و منطق ریاضی است. به دلیل ماهیت عددی محیط فضای مجازی ظرفیت بی نهایت تغییر دارد.واژه ی دیجیتال درلغت یعنی بازتولیدیابه نمایش گذاشتن اطلاعات به صورت عدداست(عاملی،1391).

تعاملی بودن: در رسانه های قدیم مصرف کننده  منفعل بود و دریافت کننده اما در رسانه های جدید کاربر فعال است و به صورت تعاملی با تولید رسانه ای ارتباط برقرار می کند. اینترنت یک رسانه دو طرفه  است.پاسخگویی محیط مجازی بالاست.محدوده تعامل دراین فضا جهانی است.تعاملی بودن این فرصت را برای کاربران فراهم می کند تا در فضای مجازی فرصت دخالت آرا و نظرات خود را دائما داشته باشند و از نظرات دیگران هم مطلع شوند(عاملی،1391).

هایپرلینک بودن:یعنی لینکی که مارابه ورای محیط وصل می کند، به معنای این است که هر صفحه فضای مجازی درون خود صدها لینک به دیگر صفحات دارد. جهان مجازی جهانی است که مجموعه لینک ها این جهان را ساخته است. جهان مجازی از طریق متون به هم پیوسته به هم متصل می شود(عاملی،1391).

ریشه ی شروع جهان مجازی ذهنیت رمانتیک انسان است که انسان بر اساس تخیلات ذهنی خود زندگی می کرده است. جهان مجازی انعکاس خیالی جهان واقعی نیست بلکه انعکاس واقعی جهان واقعی است.تفاوت واقعیت درفضای مجازی وواقعی، تفاوت عینیت وساختگی بودن است.واقعیت های مجازی شرایط هویتی جدیدی را برای افرادایجاد می کند(عاملی،1391).

غیر مرکزی بودن:درمقابل مرکزی بودن به کارمی رود،به معنای دسترس پذیری غیر مرکزی است. به نظر می رسد که هیچ سلطه و حکومتی حاکم بر فضای اینترنتی نیست. دراین فضاامکانی فراهم شده که اطلاعات به صورت همزمان دردسترس همه ی مردم قراربگیر، عوامل اصلی جهانی شدن ونزدیک شدن جهان درعرصه های مختلف:خصلت غیرمرکزی بودن ،صنعت همزمان ارتباطات وصنعت حمل ونقل است.(عاملی،1391)

غیر مرکزی بودن به معنای دسترس پذیری غیر مرکزی است. به نظر می رسد که هیچ سلطه و حکومتی حاکم بر فضای اینترنتی نیست. به همان میزان که یک نوجوان امریکایی در دسترسی به اینترنت آزاد است یک نوجوان ایرانی نیز از همین حق برخوردار است.(عاملی، به نقل از نور محمدی،1388،ص31)

اگر چه فضای مجازی، فضایی آزاد است که امکان توسعه­ی اجتماعی را فراهم می­کند ولی از سویی خود ابزاری برای استعمار است،اگربه موتورهای جستجو(گوگل،یاهو،ام اس ان)به عنوان راهبرنده کاربردراین فضاتوجه کرده باشیدمتوجه میشویدکه امپراطوری های بزرگ براین فضاسیطره یافته،وآن آزادی که بحث کردیم به رویامبدل می شود.(عاملی،1389).

 

منابع:

1.      .عاملي، س،ر. (۱۳۸۹). مطالعات انتقادي استعمار مجازي آمريکا. تهران: انتشارات اميرکبير.

  1. عاملی، س.ر. (1383). جهانی شدنها: مفاهیم و نظریه­ها. مجله­ی ارغنون، شماره­ی 24.

3.      عاملی،س،ر. (1391). جزوه درس مطالعات فضای مجازی. دوره کارشناسی.

4.      گل محمدی،ا.(1383). جهانی شدن فرهنگ، هویت. تهران:نشر نی.

  1. مرقاتی،ط.(1382). کتاب مجموعه مقالات «جهانشمولی اسلام و جهانی سازی ».تهران: مجمع تقریب مذاهب اسلامی.

6.      مالک ، م،ر.(1382).جهانی شدن اقتصاد.تهران:موسسه فرهنگی دانش و اندیشة معاصر.

  1. نور محمدی، م. (1388). چالش فرهنگ و هویت در فضای مجازی. پگاه حوزه شماره 261 ص 31.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  جمعه یکم اردیبهشت 1391ساعت 8:42  توسط طیبه محسنی خواه  | 

ارزیابی پورتال شهرداری سنقر

بسم الله الرحمن الرحیم

 

دانشکده علوم اجتماعی

 

گروه ارتباطات

 

ارزیابی پورتال شهرداری سنقر

 

استاد: دکترسعیدرضا عاملی

 

دانشجو: طیبه محسنی خواه

 

سال تحصیلی : 91-92

 

چکیده:

 

هدف این مقاله ارزیابی سایتsonghor.ir است.این مقاله براساس یک سری معیارهای ارزیابی و با رویکرد کارکردگرایی نگاشته شده است.دراین مقاله درپی آن هستم تابااستفاده ازاین معیارهاوبهره گیری ازرویکرد نظری فوق، نقاط قوت وضعف سایت songhor.ir رامشخص کرده، راهبردهای فنی ومحتوایی برای بهبود این سایت ارائه دهم.این مقاله نشان می دهدکه این سایت بخوبی قادر نیست نیاز کاربرانش راپاسخگو باشد.

واژگان کلیدی:اینترنت،تحلیل سایت،کارکردگرایی،سایتsonghor.ir

 

مقدمه:

 

دریک کشور دموکراتیک شهروندان بایدبتوانندبرعملکرد دولت و دیگر قوای مملکتی نظارت کنند. شرط این کار،دسترسی آزادانه شهروندان به اطلاعات مورد نیاز است.آزادی اطلاعات، شامل حق دسترسی به اطلاعاتی که دراختیار نهادها ی دولتی است، دیر زمانی است که نه تنها به عنوان عامل قطعی درتحقق دموکراسی ، حسابرسی و مشارکت موثر بلکه به عنوان یک حق بنیادین بشری نیزبه رسمیت شناخته  شده و قوانین اساسی وبین المللی از آن حمایت می کنند(نمک دوست تهرانی،1382).

ازسوی دیگرجامعه ایران درحال گذار ازجامعه صنعت- محوربه جامعه اطلاعات – محوری جامعه اطلاعاتی است. "ورودبه جامعه ی اطلاعاتی مستلزم شناخت ویژگی های آن است. بنا به تعریف، جامعه ی اطلاعاتی نوع تازه ا ی از جامعه است که مفهوم مرکزی آن را اطلاعات وتکنولوژیهای اطلاتی شکل می دهند و جایگزین جامعه صنعتی است و بامفاهیمی چون جامعه فراصنعتی دانیل بل، فرافوردیسم، جامعه فرامدرن، جامعه معرفتی، جامعه تله ماتیک رابطه دارد"(شکرخواه،17:1384).درجامعه ی اطلاعاتی اینترنت نقش مهمی رادر انتقال اطلاعات بازی می کند.اینترنت باایجاد فضاهای نوین اجتماعی، روابط اجتماعی راتحت تاثیر قرا رمی دهد (محسنی،1375).گسترش روز افزون نسخه های الکترونیکی روزنامه ها، راه اندازی سایت ها و وبلاگ های خبری و خبرگذاری ها شاهدی براین مدعاست.

 

کارکردگرایی:

 

کارکردگرایی یعنی نقش ووظیفه. ازدیدکارکرد گرایان جامعه ارگانیسمی است که هرعنصر آن دارای کارکرد معینی است  برای خدمت به وحدت وهماهنگی کل جامعه"(قنادان،274:1375).

"کارکردگرایان معتقدندکه نظام اجتماعی کلی است که واحدها وعناصر ساختی وبخش ها ی مختلف آن بایکدیگرتناسب وسازگاری دارند"(توسلی،220:1369).

درکارکردگرایی محقق توجه خود رابه تحلیل کلی جامعه منحصر می کند(ریترز،1374)."ازنظر مالینوفسکی که ازجمله کارکردگرایان قرن بیستم است، سیستم ها می توانند براساس کارکرد هایشان تعبیر وتفسیر شوند زیرا هر سیستم دارای کارکردیا کارکردهای خاصی است که آن را از دیگر سیستم ها متمایز می کند. او معتقد است که هرسیستم می تواند به طور مستقل مطالعه شود و دراین مطالعه باید به کارکرد آن و نیز رابطه اش بادیگر سیستم ها توجه کرد"(آزاد ارمکی،30:1381)."مالینوفسکی هم چنین نظریه نیازها را مطرح می کند.ازدیدگاه اوهمه ی نهادهای موجوددرجامعه برا ی ارضا ی نیازهای انسانی به وجودآمده اند"(کوش،57:1381)."دراین میان رسانه ها نیزبه عنوان یکی از عناصر اجتماعی، در کنار سایر عناصربه رفع نیازهای جامعه می پردازد"(مهرداد،74:1380). دراین مقاله، با استفاده از این رویکردها می خواهم در وهله اول کارکرد پیوندها رادر راستای تحقق اهداف این سایت بررسی کنم و سپس کارکرد سایت رادر فضای وسیع تر یعنی جامعه مطالعه کنم.

 

معیارهای ارزیابی:

 

ویژگی هاوعواملی که کیفیت وارزش یک منبع اطلاعاتی رامشخص می کند ممکن است باتوجه به نیاز اطلاعاتی افرادوماهیت منابع مورد ارزیابی،متفاوت باشد؛بنابراین رهنمودهای ارائه شده برای ارزیابی منابع اطلاعاتی تاحدودی نسبی است ونمی توان آنها را کاملترین ها فرض کرد؛هرچند تمامی این رهنمودها یابخشی از آنها ممکن است درموردیک منبع اطلاعاتی باکیفیت صادق باشد.

مهمترین معیارهایی که درارزیابی منابع الکترونیکی د راکثر وب سایت ها ومنابع اینترنتی به آنها اشاره شده عبارتند از:صلاحیت واعتبار نویسنده وناشر،حوزه ودامنه ی پوشش موضوعی،محتوا،درستی اطلاعات ،هدف ومخاطبان،تعاملی بودن،قابلیت دسترسی وکاربرپسندی وتازگی وبه روزبون مطالب.

 

در بارة صفحه اصلي

لوگو تصويري از مناظر سنقر نيست ، بلكه مركب از آرم وزارت كشور ( در وسط آرم كلمه شهرداري سنقر نوشته شده است ) ، فونت درشت آدرس سايت Songhor.ir  و پورتال شهرداري سنقر است.

در همان بالاي صفحه Searching  تعبيه شده ، اين سايت فقط حاوي زبان فارسي است كه به نظرم ضعف محسوب نمي شود ، زيرا اين سايت ، سايتي بين المللي نيست بلكه متعلق به يك شهرستان است كه قرار است به نيازهاي مردم آن شهرستان و نهايتاً به نيازهاي مردم استان پاسخگو باشد.

در همان صفحه ي نخست مزينه ي < صفحه اصلي ν  فرمهاي الكترونيكي < Home قرار داده شده است. فهرست اصلي سايت كه حاوي اطلاعاتي درباري شهرداري ، شهرداري ، شوراي شهر ، پرسش و پاسخ ، عكسهاي خبري و فرمهاي الكترونيكي است در اين صفحه جاي داده شده است. در قسمت مياني صفحه ي نخست خبر، گزيده ي اخبار ، آرشيو اخبار و عكسهاي خبري است ، در همين صفحه به تمامي سايتهاي مرتبط نيز لينك داده شده مثلاً سازمان شهرداريها و دهياريها ، پايگاه اطلاع رساني دفتر مقام معظم رهبري و ... در قسمت ديگري از صفحه ي اصلي خلاصه اي از آمار سايت يعني آمار بازديد كنندگان داده شده و در پايان صفحه نيز لينك هاي مفيد ( خريد بليط هواپيما ، قطار ، خبرگذاريها و روزنامه ها ، 118 كشور ، آب و هوا و مركز آموزشي ) و سه بخش تماس با ما ، نقشه سايت ، ورود به سايت قرار گرفته است.

ورود به اين سايت مستلزم عضويت در آن است . سيستم ثبت عضويت طوري طراحي شده كه كابر به راحتي مي توان عضو شود.

صفحه ي اصلي بايد طوري طراحي شود كه در عين سادگي و آشفته نكردن ذهن كاربر او را به اطلاعات مد نظرش نيز برساند. صفحه ي اصلي اين سايت پر از لينك ها و بخش هاي مختلف است كه كاربر را دربدو ورود سردرگم ميكند.

 

هدف سايت

 

هدف هر منبع ، مقصد و آمال آن را مشخص ميكند ؛ بيان هدف ، شناخت آن را ساده و استفاده كنندگان را قادر به فهم آن ميكند . همه ي اخبار قابل مشاهده در صفحه ي اصلي به شيوي حضور در ميدان و مصاحبه اخذ شده است، ولي راهنمايي هاي روشني براي اطلاعات و توضيحات وجود ندارد در حالي كه مي بايست سايت داراي قسمت ارتباط با ما باشد كه كاربر به محض اينكه احساس كرد به اطلاعات بيشتري نياز دارد به آن مراجعه كند.

 

به روز بودن

 

قضاوت درباره ي تازگي اطلاعات 2 جنبه دارد : 1- تاريخ توليد سند را بدانيم 2- تاريخ آخرين بازنگري را بازرسي كنيم كه چه موقع ويرايش شده است . از زمان ايجاد سايت هيچ اطلاعي در دسترسي نيست . اولين بار كه از سايت ديدن كردم تاريخ 9/12/90 كه حاوي چند تصوير خبري از اقدامات شهرداري بود كه مختصر توضيحي زير آن نگاشته شده بود ، بعد از 20 روز مراجعه مداوم هم چنان همان اخبار را مشاهده كردم . هم چنين اين اخبار فاقد منابع و مأخذ است .

 

درستي مطالب

 

محتواي نوشتاري سايت از لحاظ دستور زبان و نگارش عاري از اشتباه است ، ولي متأسفانه چون منبع ذكر نشده و درستي قابل پيگيري نيست.

 

صلاحيت و اعتبار

 

اعتبار نويسنده در ميان ديگر معيارهاي ارزيابي سايت از اهميت ويژه اي برخودار است . مسلم است كه مسئوليت ويرايش و گنجاندن اخبار در سايت با شهرداري سنقر است، اما اگر منبع هز خبر تك به تك ذكر مي شد و امكان ارتباط با آن نيز ممكن بود به اعتبار اين اخبار مي افزود  . اين سايت به هيچ عنوان تبليغاتي نبوده و هيچ مطلب و تصوير تبليغاتي در آن جاي ندارد چون بودجه ي اين سايت از طريق دولت تأمين مي شود.

 

سهولت استفاده و كاربر پسندی

 

عواملي كه عمدتاً در زمينه رضايت كابر مورد توجه قرار مي گيرند عبارتند از : نحوه ي ارائه و نظم دهي اطلاعات ، امكان حركت در سراسر منابع قابليت دسترسي به منابع ، امكان جستجو و مرور منبع ، روشن و ساده بودن ارتباط صفحات و برگشت به صفحه ي اصلي با يك كليك كه در قسمت بالاي صفحه معين شده است اين سايت در پايين صفحه ي نخست داراي قسمت تماس با ماست كه با كليك بر آن امكان تعامل و تماس با خود شهرداري فراهم مي شود نه شهردار و اعضاي شوراي شهر . در حالي كه ميبايست مخاطبان از طريق ورود به اين قسمت با جزئيات به تلفنها و ايميل هاي مسئولين دسترسي يابند . پس ميتوان نتيجه گرفت كه اين سايت از نظر امكان برقراري تعامل با كاربر ضعيف عمل كرده است . ضعف ديگر اين سايت اين است كه تمامي اطلاعات لينك ها و گزينه ها در صفحة اصلي گنجانده شده كه در ابتداي امر كابر را گيج مي كند . قسمت راهنماي مراجعين سايت به جاي راهنمايي و هدايت كابر داراي زير گزينه هائي بي ربط ( در مورد نوسازي ، شهر سازي ، در آمد ، املاك و ... ) است .

در دو قسمت صفحه اصلي گزينه فرمهاي الكترونيكي وجود دارد كه شامل فرم ارزيابي خدمات شهري ، فرم ثبت خدمات شهري ، فرم تكريم ارباب رجوع است كه امكان ارسال نظرات كاربران و شهروندان درباره ي اقدامات شهرداري با پر كردن اين گزينه ها امكان پذير است ، اما يك اشكال اين فرم ها اين است كه حاوي 3 گزينه خوب ، متوسط و ضعيف است كه امكان دارد گوياي نظرات كاربران نباشد . قرار دادن گزينه صفحه اصلي در صفحات ديگر امكان  بازگشت به صفحه نخست را فراهم مي كند.

 

دامنه پوشش موضوعي

 

گستردگي و ميزان پوشش موضوعاتي كه مشاهده، تحليل و گزارش شده اند دامنه و گستره پوشش موضوعي سايت را نشان مي دهد . هر وب سايت براي نوع خاصي از خدمات به وجود آمده است ، با توجه به چند خبري كه در صفحه نمايش داده شده، اين سايت اخبار و اطلاعات راجع به شهر و خدمات شهري را پوشش مي دهد .

 

تراكم و فشردگي

 

ميزان اطلاعات با ربط و جامع كه در هر صفحه از سايت به نمايش گذاشته مي شود بسيار با اهميت است . در اين بين تصاوير و متن تعادل برقرار نيست ، تصاوير غلبه دارد و اطلاعات در كافي موجود نيست و حتي امكان دسترسي به اطلاعات بيشتر با تماس تلفني ممكن نيست .

 

تعاملي بودن

 

در اين سايت گزينه تماس با ما بايد امكان ارتباط كاربر با مؤلف سايت را ممكن كند ؛ در حالي كه اين گزينه پاسخگوي اين نياز نيست ، همچنين امكان تعامل كاربران با يكديگر نيز غير ممكن است . پيوند مربوط به ايجاد ارتباط غير فعال است.

 

سرعت

 

از آنجاكه اين سايت حاوي اخبار و اطلاعات زيادي نيست و در همان اندك اطلاعات و تصاوير حد استاندارد در نظر گرفته شده است از نظر سرعت، سايت خوب عمل كرده و زمان بارگزاري سايت در حد استاندارد و حدود 6 دقيقه و 3 ثانيه است كه البته به سرعت اينترنت در دسترس نيز بستگي دارد . ارتباط با اكثر پيوندهاي داده شده بدون تأخير ميسر است اما بعضي از لينك ها ، لينك كور و بعضی نا مرتبط است كه ميبايست اصلاح يا حذف شود.

 

محتوا

 

سايتها از دو جهت ممكن است مفيد باشند:

1-      به عنوان منابع اطلاعات درون خودشان .

2-      به عنوان پيوندهايي با اطلاعات منابع ديگر.

اين سايت در مورد مورد اول كمتر موفق بوده اما در مورد دوم خوب عمل كرده، متأسفانه علايمي دال بر پيشرفت مباحث صفحات در اين سايت وجود ندارد ، مثلاً ميبايست به محض اضافه كردن اطلاعات جديد آنرا به گونه اي متفاوت مثلاً با تغيير فونت نشان داد. اطلاعات اين سايت به روز نيست و فرايند به روز رساني طبق مدتي ( مدت كمتر از يك ماه  ) كه اين سايت را چك كرده ام انجام نگرفته است.

پيوندها اطلاعاتي گسترده و كلي به كاربر ميدهند ولي كاملاً مرتبط با اهداف اين سايت نميباشد اين سايت از تصاوير و رنگها به صورت متعادل استفاده نكرده و در مورد انيميشن و صدا عملكردي نداشته است ، هيچ فايل صوتي كه به كاربر اطلاعات بيشتري بدهد موجود نيست . طرح ظاهري سايت نياز كساني را كه معلوليت شنوايي يا بينايي دارند را برطرف نمي كند.

عينيت گرايي

 

در سالهاي اخير تمايلات شخصي و گروهي زيادي در تحقيقات به وجود آمده كه اين امر بايد در ارزيابي ها كاملاً روشن شود با ورود به اين سايت كاربر با ديدن اخبار احساس ميكند كه اين سايت تبليغي و در خدمت شهرداري و در راستاي اهداف آن است كه شهردار و شوراي شهر با استفاده از آن فقط عملكرد و اقدامات خود را نشان مي دهد.

 

قابليت دسترسي

 

يكي از زواياي مهم در اينترنت و منابع الكترونيكي ، قابليت بالاي دسترسي و دستيابي به آنها در هر با مراجعه است . اطلاعات در اين سايت فقط به زبان فارسي در دسترسند . اخبار كاملاً چكيده است و دسترسي به متن كامل خبر و شرح آن وجود ندارد ، براي دسترسي به اطلاعات نيز نياز به هيچ هزينه اي نيست ، امكان نظر دادن در سايت وجود دارد اما توجه زيادي به آن نظرات نشده و منعكس نميشود.

 

 

 

نتيجه گيري

 

به طور كلي ميتوان نتيجه گرفت كه اين سايت ، فقط طرح سايت را دارد ، در حالي كه با بررسي آن به اين مي رسيم كه فاقد بيشتر معيارهايي است كه سايت ميبايست واجد آن باشد اگر اين سايت هدفش ارائه اطلاعات و اخبار شهر به شهروندان است بايد تمامي ضعف هايي كه در طول متن گفته شد را رفع كند تا عملكرد مورد نظر انتظار را داشته باشد.

 

چند پيشنهاد براي بهينه كردن سايت

   

1)فايل هاي اين سايت بايد به گونه اي تعبيه شوند كه از سرعت دسترسي به آن با توجه به سرعت اينترنت درايران كاسته نشود.

2)تعداد تصاوير استفاده شده بيشتر از اخبار است كه بايد به تعداد معقول كاهش يابد.

3)اين سايت بايد سطح تعامل خود را با مخاطب افزايش دهد ، بدين منظور بايد علاوه بر دريافت پيام مخاطبان ، به انها در كوتاهترين زمان نيز پاسخ دهد.

4)بايد اخبار جامع و توضيحات اضافي در قسمت پيوندها قابل دسترسي باشد و نام خبرنگار كه به اعتماد منبع مي افزايد ذكر شود و لينك هايي كه غير مرتبط و كور است حذف شود.

5)به روز رساني اطلاعات نيز بايد صورت بگيرد.

          

منابع:

 

1-   آزاد ارمكي ، ت. ( 1381). نظر هاي جامعه شناسي . تهران : انتشارات سروش .

2-   توسلي، غ . ( 1369 ) . ترجمه: محمد رضا صادق مهدوي . تهران : مركز چاپ و انتشارات دانشگاه شهيد بهشتي.

3-   شكر خواه ي، مالي .(1384).  روزنامه نگاري سايبر، تهران : انتشارت ثانيه.

4-   عاملي ، س . ( 1385) . جزوي درس مطالعات فضاي مجازي . ترم اول سال تحصيلي 92-91 دوره كارشناسي.

5-   قنادان ، م . مطيع ، ن. و ستوده ، ه. (1375 ). جامعه شناسي : مفاهيم كليدي . تهران: موسسه انتشارات آواي نور.

6-   كوش ، د. ( 1381 ). مفهوم فرهنگ در علوم اجتماعي . ترجمه : فرويدن وحيدا. تهران انتشارت سروش و مركز تحقيقات صد و سيما.

7-   محسني ، م . ( 1357 ). مقدمات جامعه شناسي . تهران : انتشارات دوران.

8-   مهرداد، ه . ( 1380). نظريات و مفاهيم ارتباط جمعي . تهران: انتشارت فاران.

9-   نمك دوست تهراني، ج . ( 1381 ). حق دسترسي به اطلاعات . بنيان ها ، روندجهاني  و جايگاه ايران ، 2/9/1382 قابل دستيابي در سايت ايران و جامعه اطلاعاتي.

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و سوم فروردین 1391ساعت 23:28  توسط طیبه محسنی خواه  | 

جرایم درفضای مجازی

پست دوم

تعاریف واژگان:

فضای سایبر:درمعنابه مجموعه ای ازروابط درونی انسانها ازطریق رایانه بدون درنظرگرفتن جغرافیای فیزیکی گفته می شود.

امنیت سایبر:به امنیت فناوری اطلاعات، وابسته به سیاست دولت هاامنیت سایبرمی گوییم.(هاتف،۱۳۸۸)

جرم:جرم، فعل یا ترک فعلی است که قانونگذار آن را معین کرده و برای آن مجازات پیش‏بینی نموده است.

جرایم رایانه ای:جرایم مجازی (Cyber Crime)به جرایمی گفته می‏شود که در فضای مجازی (Cyber Space) رخ می‏دهند. فضای مجازی، مجموعه به هم پیوسته دنیای امروز از طریق رایانه و ارتباطات راه دور، بدون در نظر گرفتن مکان جغرافیایی است.جرایم رایانه‏ای، بخشی از جرایم مجازی هستند که در آنها رایانه وسیله، هدف و یا واسطه ارتکاب جرم است و گاهی علیه اموال، گاهی علیه تمامیت معنوی اشخاص و بعضا علیه نرم‏افزار، داده و سخت‏افزار رایانه و گاهی نیز بر ضد آسایش و امنیت عمومی است. از این منظر، جرایم رایانه‏ای به سه گروه عمده تقسیم می‏شوند:

اوّل، جرایم اقتصادی مرتبط با رایانه، شامل: کلاهبرداری، جاسوسی، جعل، سرقت خدمات، دستیابی غیر مجاز و جرایم شغلی مرسوم از طریق داده‏پردازی.

دوم، جرایم علیه حقوق شخصی، شامل: افترا، توهین، افشای اسرار و نقض کپی‏رایت.

سوم، جرایم اجتماعی و ملّی، همچون: جرایم علیه امنیت ملی، کنترل جریان فرامرزی داده‏ها و تمامیت شبکه‏های ارتباطی داده‏ها.

با رویکردی جامع می‏توان جرایم مجازی را شامل موارد زیر دانست:

1. جرایم کلاسیک با توصیف مجازی، مانند کلاهبرداری مجازی و جعل مجازی؛

2. جرایم علیه محتوا، مانند انواع پرنو گرافی و افترا؛

3. جرایم صرف فناوری اطلاعات، مثل جرایم دستیابی؛

4. جرایم مخابراتی، مانند شنود جرایم مربوط به تلفن‏های همراه سیستم‏های ماهواره‏ای؛

5. جرایم با مبنای غیر جزایی، همچون: نقض کپی رایت، جرایم بانکداری الکترونیَک و تجارت الکترونیک

(فصلنامه ره آوردنور،84،شماره11)

سرقت اطلاعات، خرابکاری، از کارانداختن سیستم‏های رایانه‏یی، کلاهبرداری و جاسوسی از جمله تأثیرات مخرب فناوری اطلاعات برای حیات بشری است.توسعه جرایم رایانه‏ای مانند سایر جرایم، دارای مباحث خاص جرم‏شناسی، سیاست جنایی، کشف علمی جرایم و از جمله پیشگیری است.

پیشگیری در اینجا روش‏ها و ابزارهای خاص خود را دارد. استفاده از انواع نرم‏افزارهای فیلترینگ، بلوکه کردن .

اینترنت-فارغ از وجوه مثبت و فرصت‏های حاصل از آن-در جوامع و گسترش آن حتی به درون منازل و محل کار مردم و نیز جهان شمول بودن و وجود خطرات بالقوه آن، سازمان‏ها و دولت‏ها را با چالش‏های جدید روبه‏رو ساخته است.این چالش‏ها در سه ساحت:1-دسترسی غیرمجاز2-استفاده غیرمجاز3-ریزش ناخودآگاه«اطلاعات»موجد چالش‏های جدید در برابر دولت‏ها شده است.

در راستای مقابله با پیامدهای ناشی از بروز چنین چالش‏هایی است که مکانیزم‏های متفاوتی نیز در تقابل با این پیامدها به وجود آمده است؛از جمله دیوارهای آتش، سیستم تشخیص نفوذ و سیستم فیلتر؛برنامه‏ریزی و در کنار این سیستم‏ها، مکانیزم‏های شنود، مراقبت و مانیتورینگ نیز گسترش یافته‏اند که با اهداف گوناگون مراقبتی یا جاسوسی به کار می‏رود(حسن بیگی،84،شماره48)

 

راهکارهای کاهش جرایم رایانه ای:

 کنترل محتوا از جمله مباحث در پیشگیری این جرایم است ،افزون بر وقوع جرایم رایانه‏ای، خطرات احتمالی و چگونگی کاهش خسارات ناشی از بروز جرایم رایانه‏ای و همچنین تشریح مسئولیت اشخاص در به کارگیری این فناوری می‏تواند در بالا بردن امنیت کاربرد آن و کاهش جرایم مربوطه مؤثر واقع شود.

اجرای تدابیر امنیتی مستحکم‏تر می‏تواند باعث نجات تجارت، حکومت و مصرف کننده از بیشتر ضایعاتِ خسارات زننده شود. اگر چه که هیچ سیستمی نمی‏تواند به طور کامل ایمن باشد، اما فراهم کردن محیطی قابل پیش‏بینی، به جلوگیری مؤثر از ارتکاب جرایم رایانه‏ای منجر می‏شود.

تدوین استانداردهای امنیت و نگهداری داده‏ها، معیارهای ارزیابی امنیت سیستم‏ها، روش حفاظتی، ملاحظات فیزیکی و محیطی ایجاد امنیت برنامه‏ریزی برای آمادگی به هنگام بروز وقایع و نیز تعیین یک مرجع ملی امنیت داده‏ها و سیستم‏ها، از مسائل پیش روی صنعت ITدر ایران است که با وجود توسعه آن تلاش اندکی برای ایجاد امنیت لازم برای حفظ داده‏ها و سیستم‏ها شده است.

وابستگی جدی صنعت رایانه در ایران به چند قالب محدود سخت‏افزاری و به‏ویژه نرم‏افزاری خاص، از چالش‏های اساسی امنیت سیستم‏های اطلاعاتی در ایران است که اقداماتی در این خصوص از جمله پروژه سیستم عامل ملی نیز صورت گرفته است؛ اما تا سرحدّ نهایی راه طولانی در پیش روی داریم

جرم، فعل یا ترک فعلی است که قانونگذار آن را معین کرده و برای آن مجازات پیش‏بینی نموده است. در غیر این صورت، نمی‏توان عمل کسی را جرم نامید و برای مبارزه با جرایم رایانه‏ای یا مجازی نیازمند قانون هستیم. از این رو در سال 1379 ش قانون حمایت از پدیدآورندگان نرم‏افزارهای رایانه‏ای به تصویب رسید و در سال 1380 ش شورای عالی انقلاب فرهنگی، مقررات و ضوابط شبکه‏های اطلاع رسانی رایانه‏ای را تصویب نمود. در سال 1382 ش قانون تجارت الکترونیک از سوی دولت به مجلس ارائه شد و مراحل تصویب خود را گذراند.همچنین در این سال، شورای عالی توسعه قضایی لایحه‏ای در خصوص جرایم رایانه‏ای تدوین نموده است و تاکنون لوایح و قوانین قابل توجهی توانسته است بخشی از خلأ قانونی را پر سازد.

 به نظر می‏رسد که دولت باید ضمن تکیه بر تجربه ملی طرح تکفا با شناسایی کمبودها و فقدان قوانین باقی مانده، بسته به ارگان یا ارگان‏های درگیر، زمینه‏ساز تدوین قوانین شود. از طرفی نیز باید تمهیدات لازم برای اجرای این قوانین در دولت پیش‏بینی گردد. تدوین آگاهانه یک استراتژی ملی می‏تواند اثرات ناشی از وقوع جرایم رایانه‏ای را در سطح ملی کاهش دهد و موجبات بقاء و رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات را در امور بین‏المللی فراهم سازد.

بدیهی است که بخش‏های مختلف همچون: قوه قضاییه به عنوان بخش اصلی اجرایی و نظارتی، وزارت دادگستری در بخش هماهنگی اجرایی و بررسی قوانین، وزارت اقتصاد و دارای در مباحث حقوقی قوانین بانکی، وزارت بازرگانی به عنوان سیاست‏گذار فعالیت‏های تجاری و فعالیت‏های بین‏المللی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در جنبه‏های زیر ساختی نظیر حق دسترسی، حریم شخصی و خصوصی و امنیت، از ارکان کلیدی در این زمینه محسوب می‏شوند.

اخلاق رایانه‏ای یا فرهنگ مجازی، جزو ارکان جامعه اطلاعاتی است. همان طور که آشنا کردن کودکان به مقررات راهنمایی و رانندگی آنان را در بزرگسالی به رعایت این قوانین مقید و متعهد می‏سازد، در زمینه فناوری اطلاعات باید آنچه اخلاق رایانه‏ای یا اخلاق حرفه‏ای تلقی می‏شود به دقت آموزش داده شود، تا اثر پیشگیری و باز دارنده داشته باشد. بیشتر والدین نسبت به مخاطرات موجود در رایانه و فضای مجازی بی اطلاع یا بی اعتناهستند و برای ایمن نگه داشتن خانواده خود، از دانش کافی برخوردار نیستند.

فرزندان نیز باید در خصوص خطرات ناشی از مبادله اطلاعات شخصی، دیدار با افراد ناشناس در اینترنت، چگونگی شناسایی جرایم رایانه‏ای و زمان و نحوه گزارش آنها و همچنین مرجع پیگیری این جرایم، آموزش‏های لازم را ببینند. نوجوانان و جوانان بیشترین استفاده کنندگان رایانه را تشکیل می‏دهند و آموزش این کاربران در خصوص رفتار آنها در فضای مجازی، در کاهش جرایم مربوطه بسیار مؤثر است. از این رو، رهبری ترویج اطلاعات مربوط به پیشگیری از جرایم رایانه‏ای به منظور آموزش عمومی با همکاری مدارس در این زمینه، اجتناب‏ناپذیر است. (فصلنامه ره آوردنور،۱۳۸۴،شماره1)

 منابع :

1-حسن بیگی، ابراهیم(1384)توسعه شبکه ملی دیتا، چالش های فرا روی و تهدیدهای متوجه منیت ملی..مدیریت.

2-ره آورد نور(1384).گزارشی از نشست موضوع شناسی جرایم اینترنتی.

3. خداقلی، زهرا ( 1382 )، " جرایم رایانهای"، انتشارات آریان، تهران.

۴.دیوید جی . آیکاو و همکاران ( 1383 )، " را هکارهای پیشگیری و مقابله با جرائمرایانه ای"، مترجمان: اکبر استرکی و دیگران، دانشگاه علوم انتظامی، معاونت پژوهش.

-۵. سادوسکای، جورج و همکاران ( 1384 )، " راهنمای امنیت فناوری اطلاعات"، مترجمان :مهدی میردامادی و دیگران، تهران، دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی.

http://sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/30913882204.pdf.۶.

+ نوشته شده در  پنجشنبه هجدهم اسفند 1390ساعت 21:8  توسط طیبه محسنی خواه  | 

روابط درفضای مجازی وچالش های آن

مقدمه:

 فضای سایبر چیست؟

سایبر(cyber) واژه ای است بر گرفته از لغت «KUBERNETS» به معنای سکاندار یا راهنما و نخستین کسی که واژه فضای سایبر را به کار برد، ویلیام گیتسون نویسنده داستان های علمی- تخیلی، در کتاب نورومنسر (neuromancer) بود.
فضای سایبر یا فضای مجازی (
Cyber Spase) در تعریف برخی نویسندگان عبارت است از: «مجموعه ای از ارتباطات درونی انسان ها از طریق رایانه و وسائل مخابراتی بدون در نظر گرفتن جغرافیای فیزیکی است.»

البته شاید بهتر باشد آن را چنین تعریف کنیم: «محیط الکترونیکی واقعی است که ارتباطات انسانی به شیوه ای سریع، فراتر از مرزهای جغرافیایی و با ابزار خاص خود؛ در آن، زنده و مستقیم روی می‌دهد». قید «واقعی»، مانع از این است که تصور شود مجازی بودن این فضا به معنای غیر واقعی بودن آن است؛ چرا که در این فضا نیز همان ویژگی‌های تعاملات انسانی در دنیای خارج همچون مسئولیت وجود دارد. ضمن اینکه فضای سایبر در واقع یک «محیط» است که ارتباطات در آن انجام می‌شود؛ نه صرف مجموعه ای از ارتباطات. از سوی دیگر، این ارتباطات گرچه ممکن است در همه حال بر خط (On Line) نباشد، ولی زنده و واقعی و مستقیم است. از این رو، تأثیر و تأثر بالایی در این روابط رخ می‌دهد.

ویژگی های فضای سایبر
۱- جهانی و فرامرزی بودن
از ویژگی‌های منحصر به فردی که فضای سایبر را از دیگر رسانه‌ها ممتاز می‌سازد، جهانی بودن آن است. هر فردی در هر نقطه از جهان می‌تواند از طریق آن به¬آسانی، به جدیدترین اطلاعات دست یابد.
مرزهای جغرافیایی تا کنون نتوانسته از گسترش روزافزون فضای سایبر جلوگیری کند. از این رو، هر نوع فیلتر و مرزبندی در برابر آن بسیار دشوار می‌نماید.

 

۲-دستیابی آسان به آخرین اطلاعات
چنانچه بخواهید به آخرین مقاله، کتاب و یا خبری که در زمینه تخصصی، در سطح جهان منتشر شده، دست یابید، ساده ترین و سریع ترین راه، استفاده از فضای سایبر است.

 

۳-جذابیت و تنوع
رسانه ها از فیلم، عکس، متن و یا هر هنر دیگری برای جذاب کردن خویش به کار می‌گیرند و این ابزارها در فضای سایبر قابل دستیابی است؛ به ویژه آن گاه که هیچ نظارت و فیلتری توان محدود کردنش را نداشته باشد. از ویژگی‌های منحصر به فردی که در تنوع و جذابیت فضای سایبر تأثیر بسزایی دارد، مشتری محوری محض است. در متون نوشتاری ارتباطی تنگاتنگ میان خوانندگان و نویسندگان وجود دارد که خواننده به راحتی می‌تواند نظر خود را با شخص نویسنده در میان بگذارد. از سوی دیگر، امکان نظر سنجی و ارزیابی در این فضا بسیار آسان تر و روزآمد تر است و این توانایی را به داده پردازان، فروشندگان و عرضه کنندگان محصولات اینترنتی می‌دهد که از آخرین خواسته‌های مشتریان و مخاطبان خود مطلع گردند.

 

۴- آزادی اطلاعات و ارتباطات
معنای واقعی آزادی اطلاعات، در فضای سایبر محقق شده است. از این رو، شما هر نوع اطلاعاتی را که بخواهید - اعم از فرهنگی، سیاسی و اقتصادی - بدون محدویت‌های حاکم بر دیگر رسانه‌ها، در فضای سایبر قابل دسترسی است. آزادی ارتباطی نیز از ویژگی‌های دیگر فضای مجازی است که در دیگر وسایل ارتباطی تا این حد قابل دستیابی نیست.(

  با این که اینترنت و فضای مجازی فرصت های بی سابقه ای برای جوانان ایرانی مهیا کرده است، آسیب شناسی اینترنت برای جوانان ایرانی کمتر مورد توجه بوده است.نگرانی راجع به جوانان و تغییرات فرهنگی عمری به درازای تاریخ بشر دارد هنجار گریزی جوانان همیشه مسئله ی مهم در سطح جوامع بوده است یکی از مهم ترین این هنجار گریزی ها که در جوامع شرقی اهمیت بیشتری داشته رابطه با جنس مخالف است. جوامع سنتی برای چنین روابطی چارچوب خاصی داشته اند. نکته ای که در باب روابط اینترنتی یا چنانکه باومن می نامد عشق سیال مطرح است،بی سابقه بودن امکان چنین روابطی ست. هرچند مجازی گرایی پدیده ای زولانی در تاریخ بشر است اماظهور جهان مجازی در جهان واقعی پدیده ای نوین و متعلق به دهه ی 1970 به این سو است

ابعاد آسیب‌های ناشی از اینترنت و فضای سایبر
از پدیده‌هایی که رایانه و پس از آن اینترنت همراه خود به ارمغان آورد، مخاطراتی بود که بر جای جای قلمرو گسترده اش، سایه انداخت. چنین مخاطراتی، چنانچه مورد بی توجهی جامعه و حکومت قرار گیرد، بسی بزرگ و گاه غیر قابل جبران خواهد بود؛ چرا که آسیب‌های روانی ناشی از کاربری نادرست و خلاف قانون، موجب اختلال در رفتار شهروندان شده، جامعه را در رسیدن به فواید بی شمار این فناوری نوین ناکام می‌گذارد. این اختلالات، شهروندان را فرسوده و ناتوان کرده، فعالیت‌های روز مره ی آنان را مختل می‌کند. آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ناشی از آن، اعضای جامعه را در رفتار فردی با خانواده و رفتار اجتماعی با دیگر شهروندان و حکومت متزلزل و متأثر از فرهنگ‌های منحط بیگانه می‌نماید. هنجارها و ارزش‌های متعالی جامعه رو به زوال رفته، احساس امنیت و آرامش از جامعه رخت برمی‌بندد. ضمن این که آسیب‌های سیاسی آن، موجب تضعیف اقتدار و حاکمیت دولت شده، آن را در ایجاد وحدت ملی و امنیت اجتماعی و امنیت اطلاعاتی دچار چالش‌های جدی می‌کند.

 

در این مجال، به بررسی آسیب های فرهنگی و روانی فضای سایبر می پردازیم.
الف- آسیب های فرهنگی
۱-کم رنگ شدن ارزش‌های مترقی
هر جامعه صاحب ارزش هایی است که ناشی از فرهنگ آن است؛ اما برخی ارزش‌های مترقی در جوامع اسلامی‌است که به موجب تأثیر از فرهنگ بی بندوبار، و اباحه گر غرب در حال کم رنگ شدن است؛ ارزش‌هایی مثل: حیا و عفت زن، اهمیت داشتن شخصیت انسان نه جنسیت آن و قبح عریان نمایی بدن. دین چابنر درمقاله ای چنین پیامدهایی را که ناشی از رواج اباحه گری جنسی و هرزه نگاری می‌داند و می‌گوید: «مطالعات دقیق و گسترده‌ای در طول این سال‌ها در این باره صورت نگرفته است؛ ولی روان‌شناسان شبکه‌‌ ای‌بی‌سی نیوز (
ABC NEWS)، بر اساس تجربیات خود در مواردی که با کودکان سر و کار داشته‌اند، بر این باورند که پسرانی که با تصاویر خشونت‌آمیز و مستهجن مواجه بوده اند، اغلب انگیزه‌های بوالهوسانه‌ای نسبت به دختران دارند؛ در عین حال، دختران نیز پاسخ مثبتی به این گونه تمایلات پسرها نشان می‌دهند». (۲) در نتیجه رواج بوالهوسی است که ارسال تصاویر مستهجن در میان جوامع اسلامی‌رشد می‌یابد، روابط آزاد دختر و پسر ترویج می‌شود، کم پوشی و عریانی در میهمانی‌ها و عروسی‌ها به ویژه در میان جوانان گسترش می‌یابد و در نهایت، قبح برخی اعمال که سازنده ارتباطی سالم و مفید در میان افراد جامعه است، از بین می رود و در گذر زمان به رشد ارتکاب برخی اعمال خلاف اخلاق متعالی، و حتی ارتکاب برخی جرایم، منتهی خواهد شد.

 

۲- تضعیف فرهنگ‌های کم حضور
از ویژگی‌های فضای سایبر این است که به شدت تحت تأثیر هر نوع عرضه گسترده ای قرار می‌گیرد. گرچه این فضا ، گذرگاه فرهنگ‌های متنوع و گوناگونی است که هر یک در صدد عرضه خویش هستند، اما تنها فرهنگی پیشتاز خواهد بود که حضور پر رنگ تر و گسترده تری داشته باشد. و بدین سبب است که در آن فرهنگ غالب، فرهنگی جز فرهنگ قدرتمند، اما منحط غرب نیست؛ چرا که با به کارگیری صحیح از امکانات وسیع و تلاشی وافر، به عرضه گسترده خود پرداخته و یکه تاز این عرصه گردیده است. به طور متوسط توسعه وب که یکی از مهم ترین ابزار عرضه فرهنگ است، هر سه ماه یکبار دو برابر می‌شود. اما این رشد روز افزون، به نفع فرهنگ غربی است؛ چرا که پر رنگ ترین حضور از آن ایشان است. طبق آماری، آمریکا و کانادا
۶۳ درصد، اروپا ۴/۲۲ درصد و استرلیا، ژاپن و نیوزلند ۴/۶ درصد از کامپیوترهای متصل به اینترنت را در اختیاردارند و بقیه کشورهای آسیایی و آفریقایی تنها ۹/۵ درصد از این آمار را به خود اختصاص داده اند. درصد کاربران اینترنت در آمریکا ۶ درصد ،اروپا ۳ درصد و در اقیانوسیه و بقیه قاره‌های دنیا تنها ۸ درصد است. گر چه ممکن است تاکنون این آمار افزایش نیز یافته باشد، ولی حقیقت این است که سلطه غرب و فرهنگ بی بندبار غرب در جای جای فضای سایبر سایه گسترانده است.
چنانکه حکومت زبان انگلیسی موجب شده است که کاربران با حضور در فضای سایبر، ضمن این که با زبان انگلیسی حاکم بر آن درگیر هستند، از زبان ملی خود دور شوند؛ به عنوان مثال، در چت‌های اینترنتی فارسی زبانان بیشتر از الفبای انگلیسی به جای الفبای فارسی استفاده می‌کنند که البته یکی از دلایل آن کمبود نرم افزارهای قدرتمند فارسی است. گسترش این کاربرد خود موجب تضعیف الفبا و زبان فارسی خواهد شد. به ویژه با توجه به این که علم و فناوری که از ضروریات زندگی است، در این فضا به صورت زبان انگلیسی نمود یافته است. تمامی‌نشریات، متون و منابع دست اول - حتی در کشور‌های غیر انگلیسی - به این زبان می‌باشد. از این رو، دانستن زبان انگلیسی از لوازم حضور فعال در فضای سایبر شده است. آموزش، پژوهش و ارتباطات نمی‌تواند به حرکت پیشرونده خود ادامه داده و نیاز‌های جامعه را پاسخ دهد، مگر این که زبان انگلیسی را به کار گیرد. و این خود به صورت طبیعی موجب سیطره فرهنگ غرب بر عرصه‌های گوناگون جوامع به ویژه جوامع اسلامی‌می‌گردد. بدین وسیله، ارزش ها، روش ها و هویت های مطلوب فرهنگ غربی بر جوامع تزریق شده، فرآیند دگرگونی عناصر فرهنگی سرعت خواهد گرفت.
آری، در شرایطی که دشمنان فرهنگ و غارتگران اندیشه‌های راستین اسلامی‌با درک قابلیت بالای این شاهراه ارتباطی و اطلاعاتی، از آن در اشاعه خواسته های نفسانی و آرمان های دنیایی خود کمال استفاده را می‌کنند،‌ هرگز نباید لحظه ای ‌از استفاده مطلوب از این ابزار پرقدرت فرهنگ ساز غافل شد.

 

۳- تضعیف اعتقادات و گسترش شبهات فکری
گرچه دستیابی آسان به انواع اطلاعات از مزایای فضای سایبری است، اما معایبی نیز دارد. از جمله این که طرح و نشر انواع شبهات در آن، موجب تزلزل در باورهای کاربران سست عقیده و کم اطلاع می گردد. فضای سایبر چاقویی دو لبه است که ما می‌توانیم از آن به سود خود مدد بگیریم؛ اما هجمه و تنوع و گسترش فرهنگ مهاجم غربی، به حدی است که در شرایط فعلی کوشش‌های مدافعان فرهنگی مسلمان را بسیار کم اثر می‌نماید؛ خاصه این که مدیریت اصلی اطلاعات نیز در دست غرب و غربیان است. البته بهترین راه حل تنها انفعالی عمل کردن و اکتفا کردن به پاسخ گویی به شبهات نیست؛ بلکه این پاسخ گویی باید همراه با تهاجم نیز باشد؛ به این معنا که باور‌های فرهنگ مهاجم را نیز با سؤالاتی که در مورد باورها و نگرش‌هایشان وجود دارد، مورد هدف قرار دهیم و هیمنه ظاهری آنان بشکنیم.

 

۴-رواج سطحی نگری فکری
آزادی بیان و طرح اندیشه‌های متضاد در فضای سایبر، از اهداف اولیه ایجاد چنین فضایی است؛ اما چنانچه اندیشه ای بدون هیچ بنیان و اساس معتبری در این فضا مطرح شود، ثمره آن انباشته شدن اندیشه‌های بسیاری است که توان بررسی و نقد و تحلیل همه آن ها از عهده مخاطبان خارج است. و بدین سبب، کاربران بدون بررسی و تحقیق در مبانی و زوایای پنهان اندیشه‌های نو ظهور، به سبب کثرت و رواج بی حد و حصر آن در فضای سایبر، از آن متأثر می‌شوند. و در نتیجه، روحیه حق پذیری کاربران به ویژه جوانان، به سطحی نگری و مسامحه کاری در پذیرش اندیشه‌های نو ظهور مبدل خواهد شد.

 

۵-ایجاد سر درگمی
آن گاه که کودکی را بخواهند آموزش دهند، ابتدا او را بامفاهیم ساده ای در حد فهم او آشنا می‌کنند. طرح مفاهیم متنوع و اندیشه‌های متضاد برای او، ثمره ای جز حیرت نخواهد داشت. فضای سایبر گر چه مولد آزادی بیان و تضارب آرا است، اما انباشت اطلاعات خوب و بد، گزینش اطلاعات صحیح را دشوار کرده و طرح نامحدود و طبقه بندی نشده آن، موجب سردرگمی‌ کسانی خواهد شد که در تحلیل افکار و اندیشه‌ها دچار ضعف هستند. از این رو، ضروری است که پیش از هر چیز کاربری صحیح و طبقه بندی شده این فضا را به کاربران بیاموزیم.

 

۶- گسترش اباحه گری عملی
حفظ حرمت قوانین اجتماعی و رعایت آموزه‌های اخلاقی، از ریشه ای ترین اصول هر فرهنگی است. بدیهی است با گسترش اباحه گری در فضای سایبر، نهایتاً این روند در میزان خودداری افراد جامعه از ارتکاب اعمال غیر اخلاقی و ناهنجار در فضای جامعه نیز تأثیر خواهد گذاشت. منشأ برخی از اعمال خلاف اخلاق در سطح جامعه، مباح شدن آن در فضای سایبر است.

 

۷-به خطر افتادن حقوق مادی و معنوی مولفین
یکی از نگرانی‌های مؤلفان آثار علمی، ادبی و یا هنری ارائه آثارشان به صورت دیجیتال است. با توجه به گسترش روزافزون سرقت داده‌های گوناگون و نرم افزارها و نیز عدم توانایی مسؤلان در برخورد با این قبیل جرایم و دشوار بودن نظارت و حفاظت از داده‌ها، حقوق مادی و معنوی مؤلفان در فضای سایبر دو چندان به خطر خواهد افتاد؛ چرا که با توجه به قدرتمند شدن انواع ابزار‌های قفل شکن و نبود نظارت لازم بر فضای سایبر، مؤلفانی که بخواهند از منافع مادی و معنوی اثر خویش بهره ببرند، از ارائه اثرشان در غالب داده‌های الکترونیکی خودداری می‌ورزند.

 

۸- گسترش محصولات فرهنگی فرهنگ‌های منحط (به ویژه فرهنگ غربی)
عمده محصولات فرهنگی اعم از فیلم، عکس، متن، بازی‌های رایانه و اینترنتی از سوی غرب و گاه شرق، تولید و در فضای سایبر تبیلغ و توزیع می‌شوند. بدین سان یکی از خطرات ناشی از فضای سایبر متوجه کشورهایی است که دارای فرهنگ‌های متضاد با فرهنگ حاکم بر فضای سایبر است. به ویژه کاربران مسلمان، که عمدتاً با وجود برخورداری از فرهنگی غنی، از استفاده از محصولات قوی فرهنگی متناسب با فرهنگ خود محروم اند.

 

ب - آسیب‌های روانی
۱-افسردگی و انزوا
کاربران، بیشتر ترجیح می‌دهند در محیطی آرام و خلوت، از اینترنت استفاده کنند تا هم بهتر بتوانند از اطلاعات آن بهره ببرند و هم با تمرکز و سرعت بیشتر، از اتصال‌های طولانی مدت جلوگیری کرده، هزینه‌های حاصل از آن را کاهش دهند. اما این نوع خلوت و انزوا در طولانی مدت، برخی مشکلات روانی مانند گوشه گیری و در نهایت افسردگی را در پی دارد. کیسلر و همکارانش معتقدند: «بسیاری از روان شناسان این نگرانی را داشته اند که آسانی ارتباط‌های اینترنتی، چه بسا افراد را وا می‌دارد تا زمان بیشتری را به تنهایی بگذارانند؛ به صورت آن لاین با غریبه‌ها صحبت کنند و ارتباط سطحی بر قررار سازند و این کارها به قیمت از دست دادن گفتگوهای رو دررو و ارتباط‌های فامیلی و دوستانه انجام دهند. بنا بر برخی پژوهش‌های پیمایشی، ارتباط‌های اجتماعی از طریق اینترنت، ضعیف تر از ارتباط‌های واقعی است و در دراز مدت، به انزوای اجتماعی فرد می‌انجامد»(
۳).

 

۲- بازداری زدایی
گمنامی ‌و نامرئی بودن کاربران، از دیگر ویژگی‌های روابط اینترنتی است که موجب پیدایش آسیب‌های جدی اخلاقی و روانی در افراد می‌شود. در فضای سایبر شخص می تواند هر نقابی را بر خود بپوشاند و بدین وسیله هر چه می‌خواهد، می گوید و هر کاری که بخواهد، انجام می دهد؛ بدون این که ترس از شناخته شدن، و رسوا شدن داشته باشد. این ویژگی موجب کاهش خویشتن داری و بازدارندگی کاربران در برابر اعمال ناهنجار اخلاقی و ضد اجتماعی خواهد شد. هدف از اجرای بسیاری از مجازات ها در سطح جوامع، ایجاد حس بازدارندگی در میان افراد جامعه به ویژه مجرمان و افراد دارای حالت خطرناک است. این صفت روانی به سبب ظرفیت بالای ارتکاب جرم در فضای سایبر، کاهش پیدا کرده و موجب ارتکاب گسترده برخی جرایم به ویژه جرایم سایبری و جرایم جنسی مجازی شده است. چنانچه این صفت در نهاد افراد جامعه کم رنگ شود، قبح برخی جرایم از بین رفته، احساس بازدارندگی در افراد کاهش می‌یابد. و چه بسا در کثرت ارتکاب جرایم غیر سایبری تأثیر بسزایی بگذارد.

 

۳- بحران هویت و اخلال در شکل گیری شخصیت
عناصر سه گانه هویت، یعنی: شخص، فرهنگ و جامعه، هر یک در تکوین شخصیت فرد نقش مهمى را ایفا مى‏کنند. هویت شخصى، ویژگى بى‏ همتاى فرد را تشکیل مى‏ دهد. هویت اجتماعى در پیوند با گروه ‏ها و اجتماعات مختلف قرار گرفته و شکل گیری آن، متأثر از ایشان است. و در نهایت، هویت فرهنگی، برگرفته از باورهایی است که در عمق وجود فرد به واسطه تعامل او با محیط پیرامون و آموزه‌های آن، از بدو تولد تا کهن سالی جای گرفته است.
از آن جا که فضای سایبری، صحنه ای فرهنگى و اجتماعى است که فرد خود را درموقعیت‏هاى متنوع، نقش‏ها و سبک‏هاى زندگى قرار مى دهد، خود زمینه ای است برای آسیب پذیری شخصیت کاربر که در نتیجه، موجب چند شخصیتی شدن کاربر خواهد شد. در فضای سایبر بیش از آن که هویت ظاهری فرد مطرح گردد، درون مایه‌های افراد بروز می‌کند. هر کس در صدد بیان اندیشه‌ها و علاقه مندی‌های خویش است. از این رو، است که ساختار و چینش پایگاه‌های شخصی به گفته میلر (
Miler) نشان از شخصیت آن کاربر است. مطرح نشدن هویت شخصی و مشخصات فردی در اینترنت موجب تقویت شخصیت‌های چندگانه و رشد و استحکام آن می‌گردد.

جوانان در این محیط از آسیب پذیری بیشتری برخوردارند و به ویژه در دورانی که هویت آنان شکل می‌گیرد، این خطر پر رنگ تر می‌شود. دکتر محمد عطاران معتقد است که با امکانات و گزینه‏ هاى فراوانى که رسانه‏ هاى عمومى از جمله اینترنت در اختیار جوانان مى‏گذارند، آنان دائماً با محرک‏هاى جدید و انواع مختلف رفتار آشنا مى‏شوند. چنین فضایى هویت نامشخص و پیوسته متحولى را مى آفریند، خصوصاً براى نسلى که در مقایسه با نسل قبل با محرک‏هاى فراوانى مواجه است. همچنین از طریق رسانه‏ هاى جمعى، افراد خط مفروض میان فضاى عمومى و خصوصى را تجدید سازمان مى‏ کنند و این امکانى است که جوانان فعالانه از آن استفاده مى‏کنند. جوان، به خصوص در دوران بلوغ که مرحله شکل‏ گیرى هویت او است و همواره به دنبال کشف ارزش‏ها و درونى کردن آنها مى‏ باشد، با اینترنت و حجم گسترده، حیرت‏ انگیز و گوناگون اطلاعات مواجه مى‏ شود و ناچار است که در این دنیاى مجازى، هویت خویش را از طریق جستجو پیدا کند و بدین‏ سان، ممکن است برخى و شاید تعداد زیادى از نوجوانان راه را در اینترنت گم کنند و دوران هویت‏ یابى خویش را بیش از پیش با بحران سپرى کنند.
از سوى دیگر، گاهى برخى از ویژگى‏هاى شخصیتى مانند: سن، تحصیلات، محل سکونت و حتى جنسیت در اینترنت از بین مى‏ رود؛ به عنوان نمونه، بسیارى از افرادى که در اتاق‏ هاى چت مشغول گفتگو با یکدیگر مى‏ باشند، با مشخصاتى غیر واقعى ظاهر شده و از زبان شخصیتى دروغین که از خود ساخته‏ اند و آن را به مخاطب یا مخاطبان خود معرفى کرده ‏اند، صحبت مى‏ کنند و با این حال، همین شخصیت‏هاى ناشناس چه تأثیرات مختلفی بر یکدیگر دارند.

 

۴-اعتیاد مجازی (Virtual Addiction)
اعتیاد مجازی، استفاده بیش از حد از اینترنت است تا آن جا که بدون استفاده از آن فرد احساس کمبود می‌کند و روابط او با محیط متاثر از استفاده مکرر و دیوانه وار فرد شده، از حالت عادی خارج می‌شود.
نبود روابط پایدار و صمیمی‌ با دیگران، نداشتن اعتماد به نفس و به طور کلی شکست در عرصه‌های گوناگون زندگی، زمینه را برای اعتیاد افراد به اینترنت فراهم می‌کند. نتایج پژوهش یانگ (
۱۹۹۷ م.) در این زمینه نشان داد که یکی از دلایل مهم اعتیاد به اینترنت در افرادی که روابط عمومی‌کمتری دارند، به دست آوردن حمایت‌های اجتماعی است؛ زیرا حمایت‌های اجتماعی با اعمالی چون ورود به اتاق گپ زنی در میان اعضا در فضای سایبر زودتر به وجود می‌آید.
این اختلال روانی در کشورهایی که استفاده از اینترنت آسان و ارزان است، بسیار چالش زا بوده است؛ تا آن جا که نهادهای مختلف را درگیر کرده است. در کشوری مثل آمریکا تعداد معتادان به اینترنت از سایر معتادان بیشتر است؛ تا جایی که برخی معتادان
۱۸ ساعت از وقت روزانه خود را در اینترنت صرف می‌کنند. این مسأله در آمریکا به قدرى فاجعه‏ بار است که کلیساها و پیشوایان مذهبى با فریادهاى کمکخواهى زن و شوهر، یا یکى از آن ها، براى رهایى از این نوع اعتیاد مواجه هستند و مؤسسه‏ هاى مشاوره‏اى مسیحى در حال تدوین مشاوره‏ هاى اعتیاد به اینترنت مى ‏باشند.

 

پیامدهاى اعتیاد به اینترنت و حتى کار زیاد با اینترنت که در حد اعتیاد نباشد، نتایج و پیامدهاى زیان‏ بخشى براى فرد و جامعه در پى داشته و آسیب‌هاى شدید جسمانى، مالى، خانوادگى، اجتماعى و روانى را به همراه دارد.
یکى از پیامدهاى فردى و اجتماعى اعتیاد و کار زیاد با اینترنت، انزوا و کناره‏ گیرى اجتماعى است. این موضوع پیامدهاى عمده‏ اى براى جامعه و فرد دارد؛ زیرا وقتى مردم از نظر اجتماعى درگیر باشند، سالم ‏تر و خوشبخت‏ تر زندگى مى‏ کنند.
از دیگر پیامدهاى اعتیاد اینترنتى، مشکلات خانوادگى و تأثیر آن بر روى روابط زناشویى، والدین و فرزندان است. امروزه اصطلاح «بیوه اینترنتى» براى همسر معتاد به اینترنت اطلاق مى شود. آمار نشان مى‏ دهد که اعتیاد به اینترنت ممکن است به فروپاشى خانواده و طلاق منجر شود. شاید باور کردن این‌که شخصى همسر خود را فقط به علت ارتباط با فرد دیگر در اینترنت ترک مى‏کند، براى کسانى که به اینترنت اعتیاد پیدا نکرده‏ اند، وحشتناک به نظر برسد؛ ولى این مسئله هر روز در دنیاى اینترنت اتفاق مى‏ افتد. دکتر یانگ معتقد است که اگر چه زمانْ تنها عامل تعیین کننده در تعریف اعتیاد به اینترنت نیست، ولى عموماً معتادان بین
۴۰ تا ۸۰ درصد از وقت خود را با جلساتى که ممکن است هر کدام حتى تا ۲۰ ساعت طول بکشد، صرف مى‏کنند و این کار باعث مى شود اختلالاتى در میزان و زمان خواب کاربر به وجود آید.
در موارد شدید حتى قرص‏هاى کافئین براى تسهیل زمان طولانى‏ ترى در اینترنت بودن مصرف مى‏شود. این اختلال، خستگى بیش از اندازه در بدن ایجاد مى‏کند که کارکرد درسى و شغلى را تحث تأثیر قرار مى دهد و ممکن است نظام ایمنى بدن را ضعیف کند و فرد نسبت به بیمارى‏ ها آسیب پذیری بیشتری پیدا کند. افزون بر این، به علت عدم ورزش و حرکات مناسب، مشکلات عصب‏ هاى مچ و درد پشت، چشم‏ درد و مانند آن به وجود مى آید، در مواردی اعتیاد به اینترنت موجب از دست دادن شغل نیز شده است.
منشأ اغلب اعتیاد‌های مجازی را می‌توان عدم کنترل و کاربرد صحیح از اینترنت دانست؛ چرا که کاربرد اینترنت در جهت هرزه نگاری (
Pornography) بازی‌های رایانه ای، گپ زنی به واسطه جذابیت‌هایی که دارد، به مرور در فرد وابستگی و اعتیاد ایجاد کرده، منجر به اعتیاد مجازی می‌شود. از این رو، برخورد با هرزه نگاری و آموزش صحیح استفاده از اینترنت در جلوگیری از این اختلال در سطح جامعه کارساز است.

 

۵- انحرافات اخلاقی (جنسی)
از جمله آثار مخرب فضای سایبر، به وجود آمدن انحرافات جنسی و اختلالات جنسی است. اینترنت به دلیل رویکرد آزاداندیشی در روابط جنسی از سوی گردانندگان اصلی آن (غرب و به ویژه آمریکا)و نگرش تجاری نسبت به مسائل جنسی، موجب پدید آمدن پدیده شومی به نام هرزه نگاری (
Pornography) و هنر پلید شهوانی و رواج سرسام آور آن گردید. این پدیده مرزهای اخلاقی را در هم می‌شکند و تهدیدی برای فرهنگ‌ها به خصوص فرهنگ‌های دینی همچون فرهنگ اسلامی ‌است.
اصولاً، پورونوگرافی (هرزه نگاری) به عنوان نمایش تصویری و یا کلامی‌رفتارهای جنسی است که با هدف ارضای خواسته‌های جنسی دیگران تعریف می‌شود. این گونه مطالب و تصاویر که در پی تحریک جنسی دیگران عرضه می‌گردد، معمولاً به ارضای غیرطبیعی جنسی مراجعه‌کنندگان آن می‌انجامد. نکته دیگر اینکه رجوع به اینترنت برای دسترسی به مطالب مستهجن (
Obscenity)، صرفاً به افراد نابهنجار خلاصه نمی‌شود و حجم قابل توجهی از مراجعان را افراد طبیعی تشکیل می‌دهد. در این عرصه بیشترین خطر متوجه کودکان و نوجوانان است. لاسر پس از پژوهشی که در این باره انجام داد، با اشاره به پی آمد‌های منفی هرزه نگاری بر بهداشت روانی می‌گوید: «این امکان وجود دارد که به واسطه دیدن مطالب و تصویر‌های مستهجن رفتار‌های جنسی از خود بروز دهند. در مورد بزرگسالان نیز هرزه نگاری اینترنتی می‌تواند به بروز رفتار‌های جنسی نا معقول و یا گاهی اعتیاد جنسی بینجامد».اصولاً اینترنت به جوی دامن‌زده که در سایه ویژگی‌های خاص خود به تدریج به شکل‌گیری ناهنجاری‌های جنسی در کاربران خود می‌انجامد.

 

دلایل رجوع و اقبال مردم به این گونه مطالب را در عرصه اینترنت می‌توان در این موارد خلاصه نمود:

 

گمنامی:
ناشناخته ماندن مراجعان در عرصه اینترنت به نوعی اعتماد به نفس در افراد دامن می‌زند و این حالت نوعی رفتار غیرمسئولانه را در فرد شکل می‌دهد. مراجعان در چنین شرایطی است که به خود اجازه می‌دهند تا برخلاف رفتارهای طبیعی به راحتی از دسترس زوج اینترنتی خود دور شوند و یا بلافاصله به فرد دیگری روی آوردند. حتی در چنین شرایطی، مردان به خود اجازه می‌دهند تا در خلوت خود به فکر داشتن تجربه سکسی با مردان هم بیندیشند. در چنین فضایی است که فرد بدون هیچ گونه دردسری و به گونه ای ناشناخته می‌تواند با مفاهیمی ‌چون سکس گروهی، همجنس‌بازی و مبدل پوشی‌ جنسی آشنا شود.
اصولاً در چنین فضایی است که فرد می‌تواند در معرفی خود هر گونه که می‌خواهد عمل کند و همین ویژگی، خود محرکی است تا کاربران اینترنتی به استفاده از هویت جعلی روی آوردند و این را می‌توان از جمله ویژگی‌های فرهنگ فضای مجازی برشمرد. و این خود زمینه ای برای ارتکاب جرایم سایبری نیز هست.

 

سهولت:
مطالب شهوانی و تصاویر سکسی به آسانی در دسترس همگان قرار دارند. عرضه گسترده این مطالب و وجود تعداد بی‌شمار اتاق‌های گفتگوی سکسی، هر کاربری را به داشتن اولین تجربه در این حوزه تحریک می‌کند. یک زن یا شوهر کنجکاو، به راحتی و دور از دیدگان همسر، وارد این فضاها می‌شود و گفتگوهای سکسی با دیگران را تجربه می‌کند. چنین سهولتی است که بسیاری را به تجربه رفتارهای ناهنجاری جنسی نه در فضای فیزیکی، بلکه در فضای مجازی هدایت می‌کند؛ به ویژه اگر نظارت نهادهای مسئول در کشور‌ها در این زمینه کم رنگ و ناتوان باشند.

 

گریز از واقعیت:
مراجعه‌کنندگان به این سایت‌ها، تجربه داشتن نوعی ارضای جنسی اینترنتی را دلیل اصلی رجوعشان معرفی می‌کنند. مطالعات نیز نشان می‌دهد که ارضای جنسی دلیل اولیه درگیر شدن فرد به سکس مجازی است. از جمله پیامدهای این رفتار، واقعیت‌گریزی و گسترش چنین تجربه‌ای است؛ به عنوان مثال، یک زن تنها ناگهان در چنین فضایی، نوعی گریز عقلانی را تجربه کرده و شخصیت و هویت جدیدی را در چنین فضایی در خود شکل می‌دهد که خود منشأ به وجود آمدن رفتارهای ناهنجار و اباحه گری جنسی می‌گردد.
با اعتیاد به این مسائل به ویژه به صورت مجازی (
Virtual Sex) افراد دچار اختلالات و انحرافات گوناگون جنسی می‌شوند که نتیجه آن به خطر افتادن سلامت روانی و حتی جسمی‌جامعه خواهد بود. از جمله انحرافات جنسی ناشی از این فضا اعتیاد جنسی، خود ارضایی، ارضای جنسی به وسیله اشیا، اباحه گری جنسی، همجنس بازی، از بین رفتن حیای اخلاقی و علاقه به عریان نمایی است. البته شیوع انحرافات جنسی از این قبیل، به ویژه با گسترش اینترنت و شیوع استفاده از آن در میان جوانان، آثار مخرب اجتماعی نیز خواهد داشت تا حدی که بقا جامعه و نسل بشری را نیز به خطر خواهد انداخت.

1- راودراد،اعظم، مسائل اجتماعي زنان در اينترنت  ،فصلنامه ارتباطات و فرهنگ، شماره 3، بهار و تابستان

1384

2- http://migna.ir/behdasht/information-technology/3870--facebook.htm

-3-احمدي،سارا ،بررسي علل رونق ارتباطات در فضاي مجازي در ميان دانشجويان ،1386،  پايان نامه كارشناسي ارشد واحد تهران مركزي

4- میر حسینی،مریم، کج‌روي‌هاي اينترنتي؛ لزوم نظارت و محدود کردن دسترسي به اطلاعات،فصلنامه رسانه،1385

5--وود جوليا،تي، ارتباطات ميان فردي و روانشناسي تعامل اجتماعي،مهرداد فيروز بخت،1384،نشر مهتابl

6-http://cyber-smomeni.blogfa.com/post-2.aspx

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه دهم اسفند 1390ساعت 23:36  توسط طیبه محسنی خواه  |